PROTOKÓŁ
Z VII Regionalnego Spotkania Członków Europejskiej
Unii Wspólnot Polonijnych Europy Środkowej i
Południowo-Wschodniej, które odbyło się w dniach 9-13.10. 2003 r.
w Zagrzebiu
Organizatorem tego spotkania było Polskie Towarzystwo Kulturalne
«Mikołaj Kopernik» w Zagrzebiu.
W spotkaniu wzięli udział delegaci z następujących krajów:
Austria, Bułgaria, Francja, Macedonia, Słowenia, Serbia i
Czarnogóra,
Szwajcaria
i Węgry. Gościem honorowym była prezydent
EUWP
pani Helena Miziniak Gościem specjalnym była pani Kazimiera
Krzyczman - główny specjalista wydziału współpracy międzynarodowej
Urzędu Marszałkowskiego woj. Śląskiego. Ze strony Stowarzyszenia
«Wspólnota Polska» - Członek Zarządu p. dr Kazimierz Jurczak z
Oddziałów «Wspólnoty Polskiej» byli prezesi i delegaci:
Oddział Bielsko Biała - prezes Wojciech Dębowski wraz z delegacją,
Oddział Opole - prezes Krystyna Rostocka, Stanisław Wierzgoń i
Przemysław Harupa,
Pani Ewa Kucich - Polskie Towarzystwo «F. Chopina» z Rijeki -
Chorwacja.
Łącznie było 25 gości zza granicy + członkowie PTK «M. Kopernik».
W otwarciu uczestniczyli ze strony Ambasady RP w Zagrzebiu: Jego
Ekscelencja Pan Ambasador Kazimierz Kopyra, Pan Konsul Krzysztof
Poźniak - Kierownik Wydziału Konsularnego i Pan Konsul Jerzy
Grymanowski.
Obrady rozpoczęto dnia 10.X.2003 r. o godz.10,00.
Honorowych gości oraz przybyłych uczestników spotkania powitała
serdecznie przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Kulturalnego im.
"Mikołaja Kopernika" w Zagrzebiu, pani Walentyna Loncarić.
Przy stole prezydialnym zasiedli:
Pani Helena Miziniak, Pani Urszula Milczewska,
Pan Piotr Radowski, Pani Jolanta Sychowska-Kavedżija
i Pani Krystyna Simić.
W imieniu Polskiej Ambasady w Zagrzebiu przemówienie powitalne
wygłosił J. E. Pan Ambasador Kazimierz Kopyra.
Podkreślił aktywność Polonii chorwackiej, zdolności organizacyjne
i wytrwałość w realizowaniu postawionych zadań na polu szerzenia
kultury polskiej, obyczajów i wzajemnej pomocy. Jako dowód uznania
dla przewodniczącej i całego Towarzystwa wymienił spotkanie z
polskim premierem, pierwsze tej rangi w Zagrzebiu, oraz z przedstawicielami
polskiego Senatu. Uczestnikom złożył życzenia owocnych obrad.
Następnie do uczestników obrad zwrócił się prezes Rady do spraw
mniejszości narodowych Republiki Chorwacji, pan Aleksandar
Tolnauer. Krótko zapoznał obecnych z prawami mniejszości
narodowych, które zapewnia Konstytucja Chorwacji, jako jedna
z najbardziej postępowych w Europie. W ramach tych przepisów, po
osiągnięciu przez środowisko polskie statusu mniejszości,
parlament chorwacki ma przydzielić poszczególnym Towarzystwom
określone środki finansowe na działalność kulturalno-oświatową.
Po zakończeniu części oficjalnej, pierwszy referat wygłosiła pani
Helena Miziniak-Prezydent
EUWP, na temat: "Rola środowisk polonijnych w jednoczącej się
Europie".
Na samym wstępie złożyła podziękowanie przewodniczącej, pani
Walentynie Loncarić za dobre przygotowanie regionalnego spotkania,
które jest także jedną
z form działalności
EUWP,
mającą na celu integrację i umocnienie pozycji europejskiego ruchu
polonijnego.
W czasach tworzenia się nowej Europy potrzebna jest większa
współpraca wszystkich Polaków, nawiązywanie przez nich łączności z
organizacjami polonijnymi, w celu szerzenia dobrego imienia Polski
i Polaków, a niekiedy
i jego obrony.
Promocja kraju - lobby na rzecz wspólnego dobra powinno być
udziałem wszystkich członków zrzeszonych w
EUWP. Zaapelowała, by więcej czasu organizacje polonijne
poświęcały problemom młodzieży, by zachęcały do pracy społecznej,
nauki języka polskiego. Kreatywne myślenie i przedsiębiorczość
młodego pokolenia są bardzo cenne dla ożywienia ruchu polonijnego.
Powiedziała, iż liczymy na ludzi, którym przyszłość Polski i
Polonii nie jest obojętna. Musimy zadbać, by to co przez wieki
budowaliśmy nie rozpłynęło się w Unii Europejskiej. Pokażmy światu
swoją inność, dzięki której jesteśmy nieśmiertelni. Bądźmy sobą.
Przytoczyła słowa Ojca św. Jana Pawła II: "Być człowiekiem -
zawsze żyć w określonej kulturze".
Celem
EUWP jest zachowanie polskiej kultury, tego wielkiego bogactwa
duchowego.
dr Kazimierz Jurczak:
«Bardzo mi miło, że mogę uczestniczyć w tym regionalnym spotkaniu
zorganizowanym w Zagrzebiu, w Chorwacji. Obecni tu uczestnicy
reprezentują środowiska nieliczne i złożone, ale obecne w
działalności polonijnej. Będziemy się starać, by poznać i zauważyć
ich potrzeby oraz docenić i uznać wszystkie wartości ich pracy.
Reprezentujemy społeczeństwo o bogatym potencjale intelektualnym i
kulturowym, dlatego Wspólnota Polska od początku lat 90 - tych
wspomaga wiernie Polaków7 zamieszkałych za granicą.
Dysponuje środkami budżetowymi wszystkich Polaków. Środki
finansowe przydziela Senat i racjonalnie rozdziela za pośrednictwem
Wspólnoty Polskiej, która stara się jak najlepiej rozwiązywać
problemy rodaków. Głównie finansowane są kolonie dla dzieci, nauka
jęz. polskiego, stypendia.»
Na końcu przemówienia pozdrowił uczestników w imieniu prezesa
Wspólnoty Polskiej pana profesora A. Stelmachowskiego, życząc
owocnych obrad. Pani przewodniczącej złożył gratulacje i
serdecznie podziękował za zorganizowanie spotkania.
Krystyna Rostocka
Zrobiła krótki przegląd współpracy Województwa Opolskiego z
diasporą (Czechy, Słowacja, Rumunia, Serbia). Znaczne rezultaty
osiągnęli w organizowaniu wypoczynku dla dzieci i młodzieży,
korzystając z obiektów wypoczynkowych na zasadach wymiany.
Powiedziała,
że Opolszczyzna to głównie przesiedleni ze Wschodu. Mówi, że za
granicą bywają Polacy, którzy nie znają jęz. polskiego a Polakami
się czują. Należy odnosić się do sukcesów naszych rodaków w
różnych okresach historycznych np. z okazji święta 3 Maja. Trzeba
przywracać pamięć historyczną przez wystawy np. «Na dawnych
Kresach». Podkreśla, aby nie utracić spuścizny i dziedzictwa
kulturowego Polaków na Wschodzie. Żałuje, że w obecnym regionalnym
spotkaniu nie ma przedstawicieli
Polaków ze Wschodu, a to gł. ze względów finansowych. Rodacy tam
mieszkający boją się odcięcia od Ojczyzny przez wprowadzenie wiz.
W środowisku opolskim organizowane są m. innymi warsztaty
artystyczne, które bardzo przyciągają młodych ludzi. Z ludźmi zza
wschodniej granicy nie szukać antagonizmów, a tego co nas łączy,
podkreślać losy własnej rodziny przy rodzinnym albumie,
opowiedzieć o historycznym udziale członków rodziny, wzmocni to u
młodego człowieka poczucie tożsamości. Podkreślać, że dziedzictwo
i przeszłość to coś bardzo wartościowego. Oddział przygotowuje
wystawy, które może udostępnić.
Zaprasza do środowiska opolskiego, które między innymi posiada
wielkie walory turystyczne.
Następnie Walentyna Lonćarić składa przedstawicielowi
Wspólnoty Polskiej podziękowania za dotychczasowe dotacje
finansowe, następnie poprosiła obecnych, by minutą ciszy uczcili
pamięć zmarłych koleżanek:
Janiny Śegoty - aktywnej działaczki Tow. Kult. "M.Kopemik" oraz
Prof. dr Urszuli Kaczmarek.
Kazimiera Krzyczman
Reprezentuje Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego.
Przekazuje pozdrowienia od społeczeństwa tego województwa. Liczy
ono prawie pięć milionów mieszkańców, jest to najgęściej
zaludnione polskie województwo (400 osób na m2). Region
ma charakter rolniczo-przemysłowy oraz bardzo dobrze rozwinięte
zaplecze turystyczne. Do najbardziej
odwiedzanych przez turystów należy Sanktuarium Maryjne na Jasnej
Górze w Częstochowie, które rocznie odwiedza
ponad 4 miliony pielgrzymów. Województwo Śląskie już długo
współpracuje ze środowiskami polonijnymi w Czechach, Słowacji i
Rumunii. Oferuje współpracę w przygotowaniu projektów i realizacji
konkretnych przedsięwzięć. Zaprasza do odwiedzenia
województwa śląskiego.
Prof. Jolanta Sychowska Kavedzija
Wygłosiła krótki referat na temat "Rola środowiska polonijnego
Chorwacji w integrującej się Europie".
Ze względu na małą liczebność środowiska polonijnego w Chorwacji
jego możliwości nie są duże. Działalność w grupach tematycznych
jest niemożliwa. Występują też różne poziomy wykształcenia. Trzeba
zdefiniować, co nas dzieli, a co łączy. Sytuacja Polaków się
zmieniła. Wyjazd z Kraju nie jest nieodwracalny. Młodzi ludzie
będą się czuć obywatelami Europy. Powinno się uaktywniać młodzież,
by młodzi ludzie nie wstydzili się być Polakami. Istnieje
pokoleniowa przepaść i by ją pokonać dla zainteresowania młodzieży
trzeba wypracować inną treść. Folklor nie wystarczy. Tę
działalność w celu uaktywnienia młodzieży ktoś musi przejąć.
Najistotniejsze jest jednak
pielęgnowanie języka polskiego, bo za jego pośrednictwem
kształtuje się obraz Polski i Polaków w całym świecie. Zadaniem
wszystkich środowisk polonijnych jest nie tylko nauka, ale i
dbałość o czystość języka polskiego. Przez język chronimy
tożsamość narodową. Z chwilą wejścia Polski do UE, język polski
stanie się równoprawny. Powinniśmy bronić pozycji naszego języka,
albowiem jest to nieocenione bogactwo.
Wojciech Dębowski
Jako prezes Oddziału Stowarzyszenia Wspólnota Polska Bielsko Biała
poinformował obecnych, że Polonijne Igrzyska Zimowe organizowane w
tym regionie są przykładem bardzo wartościowych spotkań Polaków z
Zachodu i Wschodu. Dał wzruszający opis przybycia na igrzyska
naszych współziomków z dalekiej Syberii, czy Australii. Bezpośrednie
kontakty prowadzą do okazywania solidarności i udzielania
konkretnych pomocy finansowych. Polonusi ze Szwecji ślą pomoc dla
dzieci niepełnosprawnych, kupują sprzęt narciarski drużynie z
Białorusi itp. Dla uatrakcyjnienia pobytu na spotkania
integracyjne zapraszają słynne polskie zespoły pieśni i tańca,
takie jak Śląsk czy Mazowsze. Zainteresowanie igrzyskami zimowymi
w tym regionie jest coraz większe. Współpracują z polskim
Caritasem. Zaprasza obecnych przedstawicieli do uczestniczenia w
PIZ. Na ręce przew. W. Loncarić przekazuje książkę pt. "25 lecie
pontyfikatu Papieża" i inne publikacje.
Ewa Kucich
Doktorantka na wydziale prawa Uniwersytetu w Rijece Reprezentuje
drugie pokolenie Polonusów. Wygłosiła referat na temat podstawy
prawnej do istnienia stowarzyszeń w Unii Europejskiej, ich roli w
umacnianiu procesu demokratyzacji, reprezentowaniu i kreowaniu
określonych grup obywateli i obszarów UE, o udziale w planowaniu
środków finansowych i udziale w procesach integracji europejskiej
Prof. dr Dusan Drljaća
Jako etnolog z Belgradu zaznajomił obecnych ze swoimi badaniami
etnicznymi w zakresie migracji Polaków w rejonie miast Slavonski
Brod, Nasice i Donji Miholjac. Prowadzi nadal poszukiwania w tej
dziedzinie
dzięki pomocy Wspólnoty Polskiej, która finansuje program «Śladami
polskości)). Poinformował obecnych, że w Belgradzie zarejestrowano
nowe serbsko polskie stowarzyszenie, a przewodniczącą wybrano
Małgorzatę Jasińską-Srdić. Usprawiedliwia
jej nieobecność ze względu na odsłonięcie tablicy pamiątkowej
Zawiszy Czarnego w m. Golubac, w miejscu w którym zginął on w roku
1428 z rąk tureckich. Szczegółowe informacje o tym znajdują się w
biuletynie nr 17, który przekazał przew. W. Loncarić.
Andrzej Wesołowski
Jako reprezentant Ogólnokrajowego Samorządu Mniejszości Polskiej
na Węgrzech i Stowarzyszenia im. "J. Bema" powiedział:
Sprawy mniejszości narodowych na Węgrzech uregulowano ustawą z
1973 r. Polak z polskim paszportem nie może głosować. W skład
parlamentu mogą wejść tylko osoby zrzeszone w partiach
politycznych. Stowarzyszenie "J.
Bema" jest bardzo zaangażowane w udzielanie pomocy Polakom na
Wschodzie, podobnie jak i Stowarzyszenie Polskich Katolików przy
kościele św. Wojciecha /liczy 500 członków/.
Helena Miziniak
Naświetliła działalność Polonii w Wielkiej Brytanii. Szczegóły
można znaleźć w informatorze 2003/2004 i biuletynie wydawanym raz
do roku.
Krystyna Sadowska
Problemem francuskich Polonusów jest to, że nie chcą mówić po
polsku. Szacuje się ich liczebność na ca 1.000.000 osób, istnieje
około 400 stowarzyszeń na terenie Francji - integracja jest bardzo
trudna, dąży się do ich zjednoczenia.
Dziękuje prof. Kavedźiji
za podkreślenie roli i obronę języka polskiego w UE. Zaprasza na
wykład do Paryża.
dr Jan Pyszko
Poruszył problem antypolonizmu, który m. innymi propagowany jest i
w Szwajcarii. Na sercu leży mu i sprawa wynaradawiania Polaków na
Zaolziu. Poza tym wyraża opinię, że Polacy asymilują się chętnie i
szybko.
Teresa Prokopowicz
Nakreśliła pracę Stowarzyszenia polskiego w Macedonii.
Dziękuje Wspólnocie Polskiej za wsparcie finansowe, bez którego
działalność byłaby niemożliwa. Frekwencja w szkołach w Skopje i
Gostivarze jest duża. Przychodzą dzieci rodziców z małżeństw
mieszanych oraz dzieci z III pokolenia. Poszukując śladów wielkich
Polaków w Macedonii
Polonia macedońska odkryła 7 Polaków, którzy byli członkami
Macedońskiej Akademii Nauk i to w dziedzinach
takich jak: lingwistyka, archeologia, historia i architektura
(odbudowa Skopje po trzęsieniu ziemi).
Krystyna Sadowska
Wracając do ważności nauczania języka polskiego wymieniła 4 osoby,
wybrane w Zaolziu do Komisji Edukacyjnej w ramach
EUWP. Jednakże z powodów finansowych nie doszło nawet do
pierwszego spotkania wybranych osób.
Helena Miziniak
Stwierdziła kategorycznie, że Rada, która się zajmie
edukacją
powinna być (wg statutu
EUWP)
wybrana na walnym zjeździe
EUWP,
a nie na spotkaniu regionalnym. Uważa, że wybrane osoby nie mają
prawa bytu zanim nie zostaną zabezpieczone pieniądze. Rada musi
odpowiadać za swoją działalność.
W dalszej dyskusji uważa, że przyczyny pokoleniowej przepaści w
rozwoju ruchu polonijnego należy szukać w niewłaściwych
strukturach organizacyjnych. Konieczne jest otworzenie się na
zmiany, a nowa wizja będzie inna. Nie zgadza się też z wypowiedzią
prof. Kavedźiji o zrzeszaniu się Polonusów z powodu korzyści dla
siebie. Myślą przewodnią powinna być Polska, językiem komunikacji
między Polakami, gdziekolwiek by oni byli, powinien być polski. We
Francji obrady Polonusów muszą być prowadzone po polsku, a nie po
francusku. Anglicy doceniają Polaków, bo działające stowarzyszenia
pielęgnują swój język ojczysty. Poza tym zaapelowała, by
gdziekolwiek Polak potrzebuje udzielenia pomocy, trzeba to
uczynić. Jako przykład podała tragiczne sytuacje niektórych
Polaków przyjeżdżających na zarobek do W. Brytanii. Zdarza się, że
są oni eksploatowani nawet przez wzbogaconych a nieuczciwych
Polaków. Przez pisanie ulotek i pomoc prawną Polonia brytyjska
stara się zapobiec temu zjawisku.
Krystyna Simić
Powracając do tematu działalności w małych grupach polonijnych,
podkreśla że i my w Chorwacji staramy się poprzez media
propagować Polskę, a nie tylko siebie. Przykładem jest obecność
telewizji chorwackiej choćby na dzisiejszym spotkaniu. .Uważa
też, że ten ogrom społecznej pracy na rzecz Polski powinno się
doceniać i w jakiś sposób nagradzać. Wspólnota Polska i ten aspekt
zagadnienia powinna wziąć pod uwagę.
Prof. Barbara Stanojević
Wraca do tematu języka. Stwierdza, że istnieje problem
dydaktyczny, w rozwiązaniu którego nie zaoferowano nic
konkretnego. Ważna jest możliwość zdobywania certyfikatu
znajomości języka polskiego. Już progowy poziom i uprawnienia by
pomogły w zaspokojeniu potrzeb nauczania.
Helena Miziniak
Poinformowała, że w sprawie antypolonizmu wypowiedziała
się szczegółowo na II. Konferencji Ośrodka Studiów i Badań
Polonijnych przy Uniwersytecie Szczecińskim. Obronę Polski i
Polaków stawia się w Wielkiej Brytanii na I miejscu i na listy
protestacyjne Brytyjczycy reagują.
Andrzej Wesołowski
Na terenie Węgier działa 27 szkółek jęz. polskiego. Ze
względu na brak przygotowania pedagogicznego
przy samorządach przyjmuje się zgłoszenia na kursy, które kończą
się 6 tygodniową specjalizacją w Polsce. Zachęca, by i inne
środowiska korzystały z tych możliwości.
Wnioski z obrad
1. Na najbliższym
walnym Zjeździe
EUWP
ustalić zasady tworzenia organizacji branżowych z naciskiem na
utworzenie Rady do spraw edukacji i nauczania języka polskiego
(należy określić konkretne zadania i odpowiedzialność z
zapewnieniem środków finansowych)
2. Więcej korzystać z doświadczeń z pracy różnych regionów i
poszerzać zakres wzajemnej współpracy środowisk polonijnych.
3. Uaktywniać młodzież i zachęcać ją do udziału w pracy polonijnej
korzystając z jej kreatywności i nowego spojrzenia na zachodzące
przemiany w nowo tworzącej się Europie.
4. Zebrani uznali za bardzo pożyteczną ideę spotkań regionalnych
sąsiadujących ze sobą organizacji polonijnych celem nawiązania
bliższych kontaktów.
Sprawozdanie sporządziła Irena Duić
Do góry 5
