W posiedzeniu wzięło udział 35 osób - członkowie EUWP, kandydaci do
EUWP i goście. Jako obserwatorzy w posiedzeniu uczestniczyli: Izabella
Światopełek-Czetwiertyńska z Belgii, Małgorzata Bos-Karczewska z
Holandii, Waldemar Tomaszewski z Litwy oraz Jolanta Grala-Bednarcik ze
Słowacji.
Prezydium - Sekretariat EUWP:
Helena Miziniak - Prezydent EUWP
Tadeusz Pilat - Wiceprezydent EUWP
Roman Śmigielski - Sekretarz Regionalny na kraje Europy
Zachodniej
Urszula Milczewska - Sekretarz Regionalny na kraje Europy
Wschodniej
Zygmunt Szkopiak - Prezydent honorowy EUWP
Prowadzący Radę Prezesów: Tadeusz Pilat
PROPONOWANY PROGRAM RADY PREZESÓW EUWP
1. sprawozdania z rocznej działalności
a) Sekretariatu
b) Rady Europejskiej Młodzieży
2. Dyskusja nad sprawozdaniami
3. EUWP w świetle II Zjazdu Polonii i Polaków z całego Świata.
4. Członkostwo EUWP w Radzie Polonii Świata.
5. Sprawa TV Polonia
6. Sprawa Jedwabnego
7. Współpraca organizacji członkowskich w zasięgu regionalnym i
kontynentalnym.
8. Wymiana kulturalna
9. Rozwiązywanie trudności polskiej mniejszości narodowej w krajach
ich zamieszkania oraz trudności między organizacyjnych (polskich).
10. Edukacja
11. Nowi członkowie EUWP
12. Sprawy administracyjno-finansowe EUWP
13. Propozycja wycieczki "Szlakiem Mickiewicza"
Prezydent EUWP, p. Helena Miziniak powitała wszystkich
przybyłych: prof. Stelmachowskiego i przedstawicieli Wspólnot
Polonijnych, prezesów organizacji członkowskich EUWP i kandydujących
do EUWP. Poinformowała o śmierci p. Bogdana Mrozowskiego
(Belgia), która została uczczona minutą ciszy.
W wyniku dyskusji zmieniono brzmienie pkt. 6. na sprawę przejawów
antypolonizmu na świecie, przesunięto punkt 11. i 12. na początek
obrad (po punkcie 2.) oraz dodano punkt 14. Integracja internetowa.
Punkt 8. i 10. zostały zdjęte z programu.
Program spotkania po w/w korekcie został jednogłośnie przyjęty.
Prof. Andrzej Stelmachowski - prezes Stowarzyszenia "Wspólnota
Polska" złożył obecnemu na sali obrad dr Russakowi, dyr. Domu
Polonii w Pułtusku gorące gratulacje i podziękowania z okazji 10-lecia
pracy.
Po krótkiej dyskusji w sprawie liczby członków uprawnionych do
głosowania zostało ustalone, że 12 organizacji opłaciło składkę, 6
organizacji uiści składkę w przerwie, czyli razem 18 osób ma prawo do
głosu.
Sprawozdanie z rocznej działalności Sekretariatu
Prezydent Helena Miziniak przedstawiła sprawozdanie
Sekretariatu EUWP za rok ubiegły (w załączeniu) oraz poinformowała, że
na 2 tygodnie przed Radą Prezesów ze stanowiska Sekretarza Generalnego
EUWP zrezygnował Jan Mokrzycki. Helena Miziniak spotkała
się z prezesem TVP p. Kwiatkowskim. W trakcie tego spotkania
otrzymała informację, że w przyszłości organizacje polonijne mają być
podporządkowane MSZ, a nie jak dotąd Senatowi RP, tzn. będą
uzależnione od decyzji odpowiednich konsulatów RP. Wyraziła obawę, że
może to doprowadzić do rozbicia Polonii, ponieważ zgodnie ze statutami
poszczególnych organizacji jesteśmy organizacjami apolitycznymi, co
wyklucza uzależnienie od określonej opcji politycznej.
Jan Pyszko (Szwajcaria) - absolutnie odrzucił przyjęcie takiej
zmiany i domagał się dalszej współpracy ze Stowarzyszeniem "Wspólnota
Polska" i z Senatem RP. Uważał, że Prezydent EUWP powinna raz w roku
odwiedzać organizacje polonijne.
Helena Miziniak chciałaby się spotykać, ale dużo spraw rozbija
się o finanse. Poparła inicjatywę i podkreśliła bezcenną wartość
spotkań regionalnych, których inicjatorem jest Forum Polonijne w
Austrii.
Konrad Sutarski (Węgry ) - zaproponował pomoc w celu
wzmocnienia pracy Sekretariatu.
Sprawozdanie zostało przyjęte jednogłośnie.
Sprawozdanie Rady Europejskiej Młodzieży (REM)
Z powodu nieobecności przedstawicieli REM, list Anny Karpińskiej
zawierający jej przemyślenia i propozycje w sprawie REM odczytał Roman
Śmigielski z Danii. Helena Miziniak odczytała list
młodej Polki z Bułgarii, która postuluje, że należy dać szansę
młodzieży i pomóc jej zorganizować się i przygotować program działań.
Nowi członkowie EUWP
Urszula Milczewska - sekretarz regionalny przedstawiła 10
wniosków o przyjęcie do EUWP, złożonych przez następujące organizacje:
1. Towarzystwo Przyjaźni Bośniacko-Polskiej
2. Towarzystwo Polaków "Odrodzenie" w Berdiańsku - Ukraina
3. Polskie Stowarzyszenie p.w. Św. Wojciecha na Węgrzech
4. Stowarzyszenie Polaków w Mołdawii
5. Towarzystwo Przyjaźni i Współpracy Macedońsko - Polskiej "WISŁA" (Skopje)
6. Polskie Stowarzyszenie w Macedonii - Klub Polonia (Skopje)
7. Polskie Kulturalno-Oświatowe Towarzystwo im. Adama Mickiewicza w
Kijowie
8. Polskie Towarzystwo Kulturalne "Mikołaj Kopernik" w Zagrzebiu
9. Kongres Polaków w Republice Czeskiej
10. Towarzystwo Przyjaźni Słoweńsko- Polskiej
Wiceprezydent Tadeusz Pilat wyraził opinię Sekretariatu nt.
które z organizacji-kandydatów odpowiadają wymogom Statutu i powinny
być przyjęte do EUWP.
W wyniku dyskusji w poczet EUWP przyjęto: Stowarzyszenie Polaków w
Mołdawii, Polskie Towarzystwo Kulturalne "Mikołaj Kopernik" w
Zagrzebiu, Kongres Polaków w Republice Czeskiej oraz Towarzystwo
Przyjaźni Słoweńsko-Polskiej.
W sprawie wniosków złożonych przez dwie organizacje z Macedonii
ustalono, że przedstawiciel Sekretariatu Urszula Milczewska uda
się do Macedonii, aby na miejscu zapoznać się z sytuacją i na
następnej Radzie Prezesów zapadnie decyzja która z organizacji może
być przyjęta do EUWP.
Prof. Andrzej Stelmachowski wyraził pogląd, że nie należy
podejmować pochopnej decyzji w sprawie Towarzystwa Przyjaźni
Bośniacko-Polskiej w Tuzli. Fakt, że w Sarajewie istnieje jeszcze
jedna organizacja, wymaga głębszego wyjaśnienia sprawy i odpowiednią
decyzję o przyjęciu jednej z nich należy podjąć na następnej Radzie
Prezesów. Wniosek ten został przyjęty: jeden głos "przeciw", 3 głosy -
"wstrzymujące się".
Z powodów statutowych zgłoszenia dwóch organizacji z Ukrainy nie
zostały przyjęte.
Po dłuższej dyskusji, w wyniku głosowania wniosek organizacji Polskie
Stowarzyszenie p.w. Św. Wojciecha na Węgrzech został odrzucony. Na
wniosek Sekretariatu reprezentacja tego stowarzyszenia zostanie
zaproszona na następne spotkanie prezesów, za czym głosowało 17
delegatów, a 9 wstrzymało się od głosu.
Sprawy administracyjno-finansowe EUWP
Na podstawie sprawozdania sporządzonego przez Prezydenta Honorowego p.
Zygmunta Szkopiaka, który prowadzi rachunkowość Sekretariatu,
Jan Pyszko ze Szwajcarii dokonał kontroli finansów i stwierdził
zgodność wpływów i wydatków. Sprawozdanie zostało przyjęte
jednomyślnie.
EUWP w świetle II Zjazdu Polonii i Polaków z zagranicy oraz
członkostwo EUWP w Radzie Polonii Świata
Zdaniem Jana Pyszki ze Szwajcarii był to bardzo ważny zjazd,
ale nie spełnił swego zadania. Była to próba rozbicia Polonii, która
się nie powiodła. Podkreślił, że RPŚ jest bardzo potrzebna. Uważał, że
należy stworzyć fundację EUWP.
Tadeusz Pilat podkreślił ogromna rolę p. Heleny Miziniak
w przygotowaniach do II Zjazdu. Praca w komisjach została oceniona
niedostatecznie. Tadeusz Pilat uważał, że największym zawodem
jaki spotkał Polonię na II Zjeździe jest sprawa Rady Polonii Świata.
My w Europie już się zintegrowaliśmy, Zjazd Polaków odbywa się raz na
9 lat, a temat integracji Polaków na świecie nie został poruszony. Na
Zjeździe brakowało elementu integracji ruchu polonijnego.
Helena Miziniak podkreśliła fakt, że w Prezydium Zjazdu
zasiadało 6 osób z Europy, co stanowiło przeważającą większość. Błędem
była nieobecność p. Malickiego - to zadecydowało o wielu
sprawach. Nieprzekonywujące są argumenty w związku z nieobecnością
Jana Kobylańskiego. Z pewnością były jakieś inne powody.
Andrzej Lech (Austria) - zwrócił uwagę na
artykuł o Zjeździe
napisany przez Tadeusza Pilata wspólnie z Romanem
Śmigielskim.
Andrzej Pawłowski (Austria) stwierdził, że mieliśmy do
czynienia ze zlotem lub piknikiem, ale nie zjazdem. Nie miał on żadnej
kompetencji. Albo strzelamy, bawimy się itp., albo pracujemy. Jeżeli
Zjazd ma odegrać rolę, to powinien być organizowany przez Polonię przy
pomocy Wspólnoty Polskiej, a nie odwrotnie. Mimo to Zjazd dał sygnał w
sprawie jedności Polonii. Świadczy o tym oświadczenie, które zostało
opublikowane. Bez tego sygnału Zjazd byłby klęską. Jest to zasługa p.
Heleny. Kto zwołuje Zjazdy? Jeżeli jest to struktura państwa
polskiego, wówczas Zjazd nie ma mocy prawnej i zamienia się w piknik
albo zlot. Aby stworzyć coś realnego, Zjazd musi być zwoływany przez
samorządne organizacje polonijne + RPŚ.
Zdaniem Zbigniewa Kosteckiego z Niemiec Rada Polonii Świata de
facto nie istnieje. Próby odnowienia RPŚ to tylko manipulacje. Nikomu
nie zależy na tym byśmy byli dobrze zorganizowani tak jak EUWP. Nie
musimy zapraszać p. Malickiego, bo od spotkania na Węgrzech nic
się nie dzieje - nie ma korespondencji, spotkań, majątku. Musimy
zbadać gdzie kto działa, ilu członków mają określone środowiska i jak
działają. Musimy mieć realne struktury do reprezentacji w RPŚ. Nie ma
sensu tworzenie fikcyjnej RPŚ na zasadzie nierealnych struktur. Polska
nie jest zainteresowana silną Polonią w świecie.
Włodzimierz Dropiński z Belgii wyraził pogląd, że jeżeli buduje
się organizację, to należy ją budować od podstaw, na bazie organizacji
kontynentalnych.
W wyniku głosowania (przy dwóch głosach wstrzymujących się) zapadła
decyzja, że p. Miziniak będzie reprezentowała EUWP na spotkaniu
w sprawie RPŚ, które odbędzie się w dniach 17-18 listopada w
Warszawie.
Sprawa TV Polonia
Helena Miziniak poinformowała, że dotychczasowy dyrektor
Grzegorz Gajewski został odwołany co stawia dalszą współpracę z
TV Polonia pod znakiem zapytania. Kiedy 9 lat temu powstała, miała być
o nas i dla nas. Programy polonijne są skracane i coraz mniej
wiarygodne. Ostatnio czas emisji audycji polonijnych ograniczono do 2
godzin tygodniowo.
Przybyły na obrady nowy dyrektor TV Polonia p. A Bartkiewicz
nie był w stanie szczegółowo odpowiedzieć na wszystkie pytania
zgromadzonych. Przedstawił historię telewizji i stwierdził, że TV
Polonia powinna być sprawą państwową. Podkreślił brak finansów i
związane z tym ograniczenie produkcji audycji celowych, jakimi są np.
"Wieści Polonijne" lub "Magazyn Polonijny". Prosił o kontakt z
organizacjami polonijnymi.
Przejawy antypolonizmu w świecie
W obszernym referacie, popartym artykułami z prasy światowej,
Włodzimierz Dropiński z Belgii przedstawił ataki na Polskę i
Polaków w zamieszkałych w różnych państwach.
Jan Pyszko ze Szwajcarii nawiązując do referatu p.
Dropińskiego, przedstawił różne formy i sposoby szerzenia
antypolonizmu, szczególnie w Polsce i USA, jak też i w Szwajcarii,
Niemczech, Kanadzie, Australii i w innych krajach. Zaproponował, aby
wszystkie organizacje polskie i polonijne uważały walkę z
antypolonizmem za priorytetową.
W konkluzji dyskusji Tadeusz Pilat podkreślił, że należy
domagać się reakcji ze strony ambasad polskich i konsulatów,
przekazywać informacje o tego typu przejawach do Sekretariatu EUWP
oraz sygnalizować sprawę prawdy historycznej, przekręcanej w
podręcznikach szkolnych.
Współpraca organizacji członkowskich w zasięgu regionalnym i
kontynentalnym
Planowane spotkania regionalne i rocznicowe organizacji EUWP
1. Spotkanie regionalne w Sztokholmie 1-3 luty 2002 - Tadeusz Pilat
2. Spotkanie regionalne poszerzone w Paryżu 9-12 maja 2002 - Krystyna
Orłowicz Sadowska
3. X-lecie Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie - Teresa
Dutkiewicz
4. Propozycja spotkania w Polsce dla polskich organizacji ze Wschodu -
Tadeusz Kruczkowski - Białoruś
5. Obchody 85-tej rocznicy najstarszej organizacji polonijnej w
Finlandii
6. 120 lat Polskiej Macierzy Szkolnej na Białorusi - Stanisław
Sienkiewicz.
7. Propozycja spotkania USOPAŁ-u z EUWP - Tadeusz Pilat
Kierunki pracy EUWP
Zdaniem Heleny Miziniak Sekretariat może tylko sugerować akcje, ale
jego główna rola polega na koordynacji. Kierunki pracy EUWP są
następujące:
a) koordynacja pomocy na Wschód. Należy stworzyć bazę danych dla
krajów zachodnich ze szczegółową informacją o wszystkich krajach na
Wschodzie i na Bałkanach gdzie i jaka pomoc jest potrzebna (nie zawsze
materialna);
b) integracja ruchu światowego - odradzająca się Polonia w Ameryce
południowej prosi o łączność z organizacjami europejskimi;
c) spotkania regionalne w Europie, zainicjowane przez p. Andrzeja
Pawłowskiego;
d) fundacja EUWP, wcześniej proponowana przez p. Jana Pyszkę.
Andrzej Lech z Austrii wnioskował odzyskanie majątku Polonii w
świecie:
- Dom Polonii w Wiedniu
- Szkoła Polska i Biblioteka Polska w Paryżu
- Biblioteka Polska w Brukseli
- polski majątek na Zaolziu.
Rozwiązywanie trudności polskich mniejszości narodowych w krajach
zamieszkania oraz trudności między polonijnymi i polskimi
organizacjami
Helena Miziniak zwróciła uwagę na konflikt polskich organizacji
na Litwie. Dała przykład, że jej osobista interwencja w towarzystwie
p. Zygmunta Szkopiaka przyczyniła się do zjednoczenia
organizacji polonijnych w Niemczech.
Michał Bieniasz ze Szwecji uznał, że niezbędne jest utworzenie
standardów funkcjonowania organizacji. Arbitraż lub sądy koleżeńskie
to dobre narzędzia, ale niebezpieczne. Należy także uważać, by ktoś
ich nie nadużywał, wykorzystując nazwę EUWP.
Roman Śmigielski z Danii stwierdził, że podziały mają
kilkudziesięcioletnią historię i mają polityczne uwarunkowania. Ważna
jest informacja z dołu, od członków, a także integracja z krajem
zamieszkania, ale nie asymilacja. Musi być zagwarantowana niezależność
organizacji oddolnych, a organizacja parasolowa musi służyć ogółowi.
Musimy dotrzeć do wszystkich członków. Niezbędne jest szkolenie nt.
"Jak wygląda demokratyczna organizacja".
Krystyna Sadowska z Francji wyraziła opinię, że Kongres Polonii
Francuskiej praktycznie nie istnieje. Pozostała tylko nazwa. Próby
"reanimacji" KPF nie dały rezultatu. Dokumenty, statuty, sprawozdania,
spotkania - wyłącznie w języku francuskim. Prosi o pomoc Sekretariatu
EUWP w przywracaniu polskości.
Stanisław Sienkiewicz z Białorusi podkreślił, że Polska Macierz
Szkolna działa w warunkach codziennych ataków. Często instytucje
polskie pogłębiają konflikty. Należy je łagodzić, a przed dialogiem
zaniechać ciosów.
Prawo białoruskie uniemożliwia tworzenie dachowych organizacji, ze
względu na sposób odpowiedzialności finansowej jednej organizacji za
drugą (jeżeli jedna organizacja zrobi długi, druga musi je pokryć).
Tadeusz Kruczkowski z Białorusi dodał, że konflikt
międzyorganizacyjny spowodowany jest m.in. białoruskim systemem
administracyjnym, który pozwala władzom kontrolować związek.
Tadeusz Pilat skonkludował, że konflikty i zwalczanie się
organizacji nie służą Polonii, a władzy, która to wykorzystuje.
Przyczyną konfliktów jest brak wzorców. Potrzebny jest dialog,
kompromis, mediacja, wzajemna akceptacja i integracja, ale przy
zachowaniu odrębności organizacji.
Propozycja Sekretariatu EUWP - wycieczka "Szlakiem A. Mickiewicza"
Helena Miziniak zaprosiła do realizacji tej wycieczki
podkreślając znaczenie żywego kontaktu z Polakami w każdym miejscu
postoju na Białorusi i Litwie. Program wycieczki będzie rozesłany do
wszystkich organizacji. Proponowany termin - czerwiec 2002, czas
trwania wycieczki - 2 tygodnie.
Tadeusz Kruczkowski z Białorusi zachęcał do podróży na Białoruś
i zwiedzenia starych pamiątek historycznych. Zaoferował też pomoc
organizacyjną.
Tersa Konopielko z St. Petersburga zachęcała do poszerzenia
trasy o St. Petersburg, a Teresa Dutkiewicz z Ukrainy, aby w
przyszłości pomyśleć o wycieczce szlakiem H. Sienkiewicza.
Integracja internetowa
Zbigniew Kostecki z Niemiec przedstawił ogromne znaczenie
Internetu jako źródła informacji dla całej Polonii i jako narzędzia do
szybkiej komunikacji między organizacjami. Organizacje, które nie
posiadają komputera i dostępu do Internetu, zachęcił do korzystania z
usług klubów internetowych, które funkcjonują w każdym kraju.
Zakończenie obrad
W konkluzji 2-dniowych obrad Tadeusz Pilat podkreślił, że
zostały omówione wszystkie punkty programu Rady Prezesów, za wyjątkiem
wcześniej skreślonych z programu spraw edukacji i wymiany kulturalnej,
które będą omówione na następnej Radzie w przyszłym roku. Podziękował
za aktywność, zrozumienie i współpracę. Zaproponował, aby na
następnych spotkaniach prezesów zaakceptować praktykę opłacania
składki członkowskiej i ustalania liczby ważnych głosów przed
rozpoczęciem obrad.
W imieniu wszystkich uczestników spotkania Jan Pyszko ze
Szwajcarii podziękował Sekretariatowi EUWP za przygotowanie i
prowadzenie obrad. Zaproponował też, by "Rota" stała się hymnem
polonijnym, który został odśpiewany na zakończenie obrad.
