Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy,
Zamieściliśmy w tym liście informacje z miesiąca maja i czerwca.
Dziękuję za nadesłane materiały i ponawiam prośbę o dalsze
przysyłanie informacji o Waszej działalności w formie
elektronicznej. Życzę Wam wszystkim słonecznego lata i udanych
wakacji.
Łączę serdeczne pozdrowienia.
Tadeusz Pilat, Wiceprezydent EUWP
1) Obchody Dnia Polonii i Polaków za Granicą
Z okazji Dnia Polonii i Polaków za Granicą oraz Święta
Konstytucji 3 Maja delegacja Senatu RP z marszałkiem Bogdanem
Borusewiczem na czele uczestniczyła w dniach 30 kwietnia - 2
maja 2006 r. w uroczystościach zorganizowanych w Dyneburgu przez
Związek Polaków na Łotwie.
2) Przemówienie Marszałka Senatu
Wystąpienie telewizyjne marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza
z okazji Dnia Polonii i Polaków za Granicą, 2 maja 2006 r.
3) Dania - w hołdzie Wielkim Polskim Emigrantom
30 kwietnia, po Mszy św. w intencji ojczyzny w kościele Św. Anny
w Kopenhadze odbył się występ polonijnego Teatru Trzech Pokoleń.
4) Dzień Polski w Tuzli
W dniu 4 maja br. Wspólnota obywateli polskiego pochodzenia
Tuzla zorganizowała uroczystość z okazji uchwalenia Konstytucji
3 Maja, oraz święta Polonii i Polaków z zagranicy.
5) Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą
10 maja 2006 r. na swym posiedzeniu zebrała się Komisja Spraw
Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą.
6) Posiedzenie Senackiej Komisji
Senacka Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za
Granicą rozpatrywała 22 maja wnioski o zlecenie zadań
państwowych w zakresie opieki nad Polakami i Polonią za granicą.
7) Opinia EUWP w sprawie „Karty Polaka”
Cytujemy wstęp do dokumentu zbiorczego opracowanego na podstawie
nadesłanych opinii od organizacji członkowskich EUWP.
8) XI Zjazd Związku Polaków na Litwie
20 maja 2006 w Centrum Konferencyjnym hotelu "Karolina" odbył
się XI Zjazd Związku Polaków na Litwie.
9) Oświadczenie EUWP w sprawie lustracji środowisk polonijnych
25 maja Sekretariat EUWP wydał oświadczenie w tej sprawie,
którego tekst zamieszczamy.
10) Polonia i Polacy w krajach Unii Europejskiej
W Pułtusku, 29 maja 2006 r. odbyła się konferencja naukowa pt.
"Polonia i Polacy w krajach Unii Europejskiej".
11) Młodzieżowe Dni Polonii Szwedzkiej
W dniach 3 – 5 czerwca br. odbyły się w Sztokholmie Młodzieżowe
Dni Polonii Szwedzkiej, organizowane przez Zrzeszenie
Organizacji Polonijnych w Szwecji.
12) Konferencja szkoleniowa w Budapeszcie
Komisja ds Oświaty Polonijnej przy EUWP zaplanowała na rok
bieżący konferencję szkoleniową, która odbędzie się w
Budapeszcie w dniach od 5 do 9 lipca 2006.
13) V Międzynarodowa Konferencja Polonijna w Szczecinie
Przypominamy o V Międzynarodowej Konferencji Polonijnej w
Szczecinie, poświeconej „Polskiej tożsamości na emigracji”,
która odbędzie się w dniach 19-21 października 2006 r.
14) VI Zjazd EUWP
Raz jeszcze podajemy schemat czasowy VI Zjazdu Europejskiej Unii
Wspólnot Polonijnych, który odbędzie się w „DOMU POLSKIM” w
Wilnie w dniach 27-29 października 2006 r.
15) Młodzieżowe Warsztaty Dyskusyjne
Europejska Unia Wspólnot Polonijnych planuje zorganizowanie w
dniach 29-30 września w Warszawie, Młodzieżowych Warsztatów
Dyskusyjnych.
* * *
1) Obchody Dnia Polonii i Polaków za Granicą
Dzień Polonii i Polaków za Granicą - święto ustanowione z
inicjatywy Senatu Rzeczpospolitej Polskiej, konstytucyjnego
opiekuna diaspory polskiej - obchodzone jest uroczyście we
wszystkich środowiskach polonijnych na całym świecie.
Z okazji Dnia Polonii i Polaków za Granicą oraz Święta
Konstytucji 3 Maja delegacja Senatu RP z marszałkiem Bogdanem
Borusewiczem na czele uczestniczyła w dniach 30 kwietnia - 2
maja 2006 r. w uroczystościach zorganizowanych w Dyneburgu przez
Związek Polaków na Łotwie, a w Rydze odbyła szereg spotkań z
najwyższymi władzami Republiki Łotewskiej. Marszałek Senatu RP
spotkał się m.in. z prezydent Republiki Łotewskiej Vairą
Vike-Freibergą, premierem Aigarsem Kalvitisem oraz
przewodniczącą łotewskiego sejmu Ingridą Udre.
W podróży po Łotwie Marszałkowi Senatu RP towarzyszyli:
wiceprzewodniczący Komisji Spraw Emigracji i Łączności z
Polakami za Granicą - senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk,
senator Bronisław Korfanty i senator Andrzej Person,
przedstawiciele Kancelarii Senatu - dyrektor Biura Prezydialnego
Joanna Urban, dyrektor Biura Polonijnego Artur Kozłowski,
wicedyrektorzy Biura Prezydialnego Anna Szklennik i Zdzisław
Iwanicki oraz Piotr Koperski z Działu Spraw Międzynarodowych i
Anna Pełka z Departamentu Konsularnego i Polonii MSZ.
Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" reprezentował prezes prof.
Andrzej Stelmachowski, a organizacje polonijne - Helena
Miziniak, prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych i
Ludwik Wnękowicz, wiceprezes Zarządu Głównego Kongresu Polonii
Amerykańskiej. Dyrektor TV Polonia Antoni Bartkiewicz przyjechał
z całą ekipą, aby transmitować na żywo przebieg uroczystości.
Na Łotwie według oficjalnych statystyk polskie pochodzenie
deklaruje ok. 56,5 tysięcy osób, w tym ok. 40 tysięcy to
urodzona na Łotwie mniejszość polska, choć szacuje się, że
liczba osób polskiego pochodzenia może być dwu lub trzykrotnie
większa, ponieważ w ramach polityki rusyfikacyjnej w czasach
władzy radzieckiej Polakom wpisywano w dokumentach obywatelstwo
rosyjskie lub białoruskie. Zdecydowana większość osób
narodowości polskiej przybyła na Łotwę w okresie międzywojennym,
zaś po drugiej wojnie światowej na obszarze obecnej Republiki
Łotewskiej osiedliło się ok. 20 tysięcy Polaków przybyłych z
innych regionów b. ZSRR. I choć początki osadnictwa w Łatgalii,
Polskich Inflantach, sięgają czasów Zygmunta Augusta, to obecnie
mniejszość polska stanowi 2,5% populacji Łotwy, a Polacy są
czwartą pod względem wielkości grupą po Rosjanach, Białorusinach
i Ukraińcach.
Trzeba dodać, że status prawny polskiej mniejszości na Łotwie
oparty jest na standardach europejskich, a współpraca między
naszymi krajami układa się w tym względzie bardzo dobrze, w
przeciwieństwie do sąsiedniej Białorusi, gdzie mieszka ok.
300-600 tysięcy naszych rodaków. Polacy na Łotwie mają możliwość
kultywowania tradycji i kultury polskiej, nauki języka
ojczystego, która odbywa się w pięciu szkołach polskich i
przedszkolu. Z nauki w ubiegłym roku szkolnym korzystało ponad
1650 uczniów, a ok. 82% absolwentów dostało się na uczelnie
wyższe na Łotwie i w Polsce. Działa wiele organizacji
zrzeszonych w Związku Polaków na Łotwie, ponad 20 zespołów
artystycznych, wydawana jest polska prasa oraz emitowane są
audycje radiowe i telewizyjne. Na co dzień jednak Polacy
borykają się z trudnościami lokalowymi, dlatego właśnie ze
środków Senatu RP przeznaczonych na opiekę nad Polonią
finalizowany jest remont Domu Polskiego w Daugavpils, prowadzony
przez Dział Inwestycji Stowarzyszenia "Wspólnota Polska". Jest
to jedyny Dom Polski na Łotwie, będący historyczną siedzibą
oddziału ZPŁ "Promień", stanowiący własność Polaków i zwrócony
im z chwilą odzyskania przez Łotwę niepodległości.
Właśnie w Daugavpils (Dyneburg, Dźwinów lub Dźwińsk) mieszka
największa, licząca ok. 18 tysięcy diaspora polska, gdzie poza
Domem Polskim "Promień", siedzibą Związku Polaków, nasi rodacy
mają Średnią Szkołę Polską im. Józefa Piłsudskiego, przedszkole
i własne "Słowo Polskie", które ukazuje się jako dodatek do
łotewskiej gazety "Latgales Laiks". Samo miasto, drugie co do
wielkości po Rydze, liczące 118 tysięcy mieszkańców, wyróżnia
się wielokulturowością, lecz na ulicach słychać język rosyjski,
ojczysty dla większości mieszkańców. Delegacja Senatu RP
przybyła do Daugavpils 30 kwietnia i została zakwaterowana w
hotelu Sventas Muiza - dawnym pałacyku hrabiów Platerów - gdzie
gości powitał prezes dyneburskiego oddziału "Promień" ZPŁ
Ryszard Stankiewicz. Wieczorem odbyła się uroczysta kolacja
wydana przez polonijnych biznesmenów sponsorujących działalność
Związku Polaków na Łotwie, podczas której nie zabrakło miłych
akcentów. Marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz wręczył
Marianowi Pankiewiczowi odznakę honorową "Zasłużony dla kultury
polskiej". Biznesmen polskiego pochodzenia, jest działaczem
Związku Polaków na Łotwie, który sponsoruje imprezy kulturalne,
m.in. dzięki niemu produkowany jest program telewizyjny "Polskie
akcenty".
W Dyneburgu członkowie polskiej delegacji z Marszałkiem Senatu
RP wzięli udział w uroczystości przed Krzyżem na Słobódce -
miejscu pamięci narodowej, gdzie złożono wieńce z
biało-czerwonych kwiatów. Przy Krzyżu zebrali się
przedstawiciele Związku Polaków, harcerze oraz orkiestra
wojskowa, która odegrała hymny polski i łotewski. Wartę honorową
pełnili oficerowie i żołnierze kompanii reprezentacyjnej Wojska
Polskiego i Narodowych Sił Zbrojnych Łotwy. Głos zabrali m.in.
Ambasador RP Maciej Klimczak i mer miasta Daugavpils Rita
Strode.
Krzyż na Słobódce poświęcony jest pamięci polskich żołnierzy,
którzy polegli za niepodległość Łotwy w ramach tzw. Kampanii
Łatgalskiej (kryptonim operacja "Zima") w latach 1919-1920.
Wówczas, pod dowództwem gen. Edwarda Rydza-Śmigłego, siły
polsko-łotewskie pokonały bolszewików i wypchnęły ich poza
granice Łotwy. W tym miejscu po zakończonych walkach pochowano
polskich żołnierzy i postawiono pomnik. W czasach sowieckich
mogiły i pomnik zniszczono oraz sprofanowano, umieszczając tu
wysypisko śmieci, a ziemię wykorzystując do budowy dróg. Po
odzyskaniu niepodległości przez Łotwę w 1991 roku pomnik
odbudowano.
Następnie delegacja polska odwiedziła Dom Polski przy ulicy
Warszawskiej, siedzibę Związku Polaków. Przed Domem gości
oczekiwał chór "Promień" w strojach ludowych, który odśpiewał
Witaj maj" i "Marsz, marsz Polonia" oraz Zarząd Oddziału ZPŁ
"Promień", prezesi Wanda Krukowska i Ryszard Stankiewicz, którzy
powitali przybyłych tradycyjnie chlebem i solą. Marszałek Senatu
RP złożył wiązankę kwiatów przed tablicą bohaterów Wachlarza,
znajdującą się przed Domem Polskim oraz odsłonił wiechę na
remontowanym Domu Polskim.
W południe w kościele p.w. Najświętszej Marii Panny odbyła się
w języku polskim uroczysta Msza św. w intencji Polonii i Polaków
za Granicą, którą celebrował bp Janis Bulis. Marszałek Senatu RP
Bogdan Borusewicz odznaczył bpa Janisa Bulisa Krzyżem
Komandorskim Orderu Zasługi RP.
Po nabożeństwie delegacja złożyła wizytę w Polskiej Szkole
Średniej im. Józefa Piłsudskiego, gdzie gości powitali uczniowie
piosenką "Wszyscy Polacy to jedna rodzina", a następnie dyrektor
Gertruda Grawe zaprezentowała grono pedagogiczne oraz
oprowadziła po szkole. Goście obejrzeli bibliotekę, szkolne
muzeum oraz gabinety języka polskiego, historii i informatyki. Z
okazji 15-lecia oświaty polskiej na Łotwie w szkole
zorganizowano spotkanie Marszałka Senatu RP z dyrektorami
polskich placówek, w którym udział wzięli: Maria Puzina-Fomin -
dyrektor Średniej Szkoły Polskiej im. Ity Kozakiewicz w Rydze,
Walentyna Szydłowska - dyrektor Średniej Szkoły Polskiej im.
Stefana Batorego w Rezekne, Czesława Kozłowska - dyrektor
Polskiej Szkoły Podstawowej im. rodu hr. Platerów w Krasławiu,
Elita Kruza - dyrektor Polskiej Szkoły Podstawowej w Jekabpils,
Gertruda Grawe - dyrektor Średniej Szkoły Polskiej im. Józefa
Piłsudskiego w Daugavpils, Eryka Rynkiewicz - dyrektor Polskiego
Przedszkola w Daugavpils. Podczas głos zabrał Marszałek Senatu
RP oraz prezes ZPŁ Wanda Krukowska, która mówiła na temat
znaczenia oświaty polskiej na Łotwie.
Po obiedzie wydanym przez mera Daugavpils w restauracji Lidadis
Marszałek Senatu RP spotkał się w Centrum Kultury Łotewskiej z
delegacjami organizacji polskich na Łotwie.
Uroczysty koncert z okazji Światowego Dnia Polonii i Polaków za
Granicą odbył się w Teatrze Miejskim w Daugavpils, podczas
którego okolicznościowe przemówienia wygłosili: mer miasta
Daugavpils Rita Strode, ambasador RP na Łotwie Maciej Klimczak,
minister ds. integracji społecznej Łotwy Karina Petersone oraz
marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz.
Podczas koncertu wystąpili m.in.: orkiestra dęta i chór
"Daugava", orkiestra kameralna Średniej Szkoły Muzycznej w
Daugavpils, chór "Promień" i zespół "Kukułeczka". W programie
koncertu w części patriotycznej odegrano hymny Polski i Łotwy,
zaprezentowano film przybliżający widzom historię miasta
Daugavpils na przestrzeni wieków, a następnie chór "Promień
odśpiewał "Gaude Mater Polonia". W trakcie tej części koncertu
młodzież polska zaprezentowała widowisko słowno-muzyczne
ukazujące w sposób symboliczny trzy pokolenia Polaków, którym
przyszło żyć na obczyźnie i którzy kultywując polskie tradycje
zaszczepili miłość do Kraju nad Wisłą młodszym pokoleniom. W
drugiej części koncertu swoje umiejętności w tańcu i śpiewie
zaprezentował zespół "Kukułeczka". Na finał piosenkę "Żeby
Polska była Polską" zaśpiewał Sergiusz Pimanow.
Wieczorem w Centrum Kultury Łotewskiej odbyło się przyjęcie z
okazji Światowego Dnia Polonii i Polaków za Granicą, wydane
przez Marszałka Senatu RP i Ambasadora RP.
W stolicy Łotwy, Rydze, odbyły się zaplanowane oficjalne
spotkania szefa Senatu RP z prezydent Republiki Łotewskiej Vairą
Vike-Freibergą, z premierem Aigarsem Kalvitisem i przewodniczącą
Sejmu RŁ Ingridą Udre. Rozmowy podczas politycznej części wizyty
dotyczyły przede wszystkim sytuacji Polaków zamieszkałych na
Łotwie oraz wspólnego stanowiska wobec budowy Gazociągu
Północnego. Na konferencji prasowej, która odbyła się w
Ambasadzie RP w Rydze marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz
poinformował m.in., że w sprawie przyznawania obywatelstwa
łotewskiego Polakom, którzy o ten status zabiegają, strona
łotewska opowiada się za stosowaniem takich samych kryteriów
wobec wszystkich mieszkańców. Dlatego jednym z warunków
otrzymania obywatelstwa jest poświadczona egzaminem znajomość
języka łotewskiego, co niestety wciąż sprawia duże kłopoty
Polakom, zwłaszcza osobom starszym. Marszałek Senatu RP wyraził
nadzieję, że powstaną specjalne programy, które pozwolą
mniejszości polskiej na naukę języka łotewskiego. Obecnie ok. 14
tysięcy Polaków na Łotwie nie posiada obywatelstwa. Marszałek
Senatu RP dodał, iż uzyskał zapewnienie przewodniczącej sejmu
Ingridy Udre, że wesprze ona ideę powstania Domu Polskiego w
Rydze. Podsumowując trzydniową wizytę na Łotwie marszałek Bogdan
Borusewicz podkreślił, że tegoroczne obchody Dnia Polonii
postanowiono zorganizować na Łotwie, ponieważ stosunki między
władzami tego kraju a mniejszością polską są wzorowe oraz
wyraził nadzieję, że w przyszłym roku sytuacja Polaków na
Białorusi poprawi się na tyle, że centralne obchody Światowego
Dnia Polonii i Polaków za Granicą odbędą się w Mińsku. Warto
dodać, że zaproszona na uroczystości prezes Związku Polaków na
Białorusi Andżelika Borys nie mogła przyjechać na Łotwę ze
względu na uniemożliwienie jej wyjazdu przez władze białoruskie,
natomiast przysłała stosowne pozdrowienie dla uczestników
spotkania. Wizyta delegacji Senatu RP na Łotwie zakończyła się
uroczystym akcentem. Wieczorem w Domu Wspólnoty Łotewskiej w
Rydze odbył się koncert i przyjęcie z okazji Narodowego Święta
Konstytucji Trzeciego Maja wydane przez Marszałka Senatu RP i
Ambasadora RP. Na spotkanie zaproszono przedstawicieli elit
politycznych i gospodarczych, ludzi nauki i kultury, delegatów
miejscowej Polonii oraz przedstawicieli środków masowego
przekazu. Miłym akcentem uroczystości było wręczenie przez
marszałka Senatu RP Bogdan Borusewicza odznaczeń "Zasłużony dla
kultury Gloria Artis". Odznaczeniami zostali uhonorowani: Ainas
Latkoviskis, Uldis Lielpeters, Edward Fiskowicz, Imants Resnis,
Vija Feldmane i Melda Usenko. Następnie goście wieczoru
wysłuchali recitalu fortepianowego w wykonaniu Artura
Dutkiewicza. Podczas okolicznościowego przemówienia Marszałek
Senatu RP powiedział, że narody polski i łotewski łączą te same
wartości, bowiem "Dobrze znamy cenę wolności i trud, jaki trzeba
włożyć w jej odzyskanie".
2) Przemówienie Marszałka Senatu
Wystąpienie telewizyjne marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza
z okazji Dnia Polonii i Polaków za Granicą, 2 maja 2006 r.
Szanowni Państwo,
Dzień 2 maja jest świętem Polonii i Polaków za Granicą. Niech
ten dzień będzie nie tylko okazją do złożenia serdecznych życzeń
Polakom żyjącym w różnych zakątkach świata, ale też czasem
wspólnej refleksji nad powinnościami wobec Macierzy.
"Nie chciejcie Ojczyzny, która was nic nie kosztuje" - mówił
Ojciec Święty Jan Paweł II. Te słowa w jakże piękny sposób
ujmują obowiązki obywateli wobec Ojczyzny. Odnoszą się one do
wszystkich Polaków, także tych, żyjących poza granicami naszego
kraju. Dziś, łącząc się myślą z moimi rodakami chcę powiedzieć,
iż wiem dobrze, że Polska wielu z Was kosztowała bardzo dużo.
W tym dniu nie sposób nie wspomnieć o tysiącach rodaków
pozostałych za naszą wschodnią granicą. Żyli tam od wieków, tam
było ich miejsce na ziemi - tylko dziejowa zawierucha przesunęła
granice ponad ich głowami. Wielu zostało deportowanych na Daleki
Wschód. Pozostają w pamięci Ci, którzy walczyli o wolną Polskę
na wszystkich frontach i kontynentach. Ale dzięki poczuciu
tożsamości narodowej Polska istniała zawsze, nawet wtedy, gdy
zniknęła z mapy świata.
Teraz, kiedy Polska jest wolnym krajem, gdy mamy coraz więcej
powodów do dumy - wielu, zwłaszcza młodych ludzi, decyduje się
szukać nowego życia poza granicami.
To boli, że kraj ojczysty nie może zatrzymać wszystkich, nie
może zapewnić pracy i dobrych warunków do życia. Ale ciągle
jeszcze jesteśmy krajem na dorobku. Płacimy wysoki rachunek za
lata PRL-u. Głęboko jednak wierzę w to, że poczucie tożsamości
narodowej, zakorzenione w Polakach od zawsze - nie pozwoli tym
młodym ludziom zapomnieć o swojej ojczyźnie. Jestem przekonany,
że wrócą do nas bogatsi w nowe doświadczenia.
A jeśli nawet zdecydują się pozostać w oddali, będą orędownikami
naszego kraju poza granicami tak, jak czynili to wielcy nasi
rodacy Jan Nowak-Jeziorański, jak czyni to nadal Zbigniew
Brzeziński.
Wyjazdy młodzieży to także znak czasu. Gdy granice otwarte i
mamy wybór - wybieramy. Ci, którzy wybrali życie na obczyźnie
zdobywają tam kwalifikacje i coraz wyższą pozycję. Dzięki temu
także nasza ojczyzna zyskuje, bo to Wasza zaradność i
pracowitość - drodzy rodacy - sprawia, że Polak jest postrzegany
coraz częściej jako dobry i pożądany fachowiec. To rodzi
szacunek do naszej nacji, a tym samym - do naszej ojczyzny.
Dziś nic nie stoi na przeszkodzie, aby kultywować polską
kulturę, obyczaje i wiarę, by zachować poczucie przynależności
narodowej i posługiwać się mową ojczystą. Senat, uznając, że
język polski jest najważniejszym nośnikiem kultury narodowej,
ustanowił rok 2006 Rokiem Języka Polskiego.
Niemal wszędzie tam, gdzie żyją Polacy - cieszą się wolnością.
Mają prawo do swobodnego zrzeszania się i wyrażania myśli. Tym
bardziej bolesne jest, że tuż za naszymi granicami, po
sąsiedzku, gdzie Polaków jest tak wielu - odmawia im się
podstawowych swobód obywatelskich. Pragnę w tym uroczystym dniu
pozdrowić gorąco Polaków na Białorusi i zapewnić, że nie
zapomnimy o nich. Polacy zawsze byli niezwykle wrażliwi na
punkcie swojej wolności. Tego nauczyła nas nasza trudna
historia. Wszędzie tam, gdzie się znajdą sieją ziarno wolności.
Jestem przekonany, że zaowocuje ono także na Białorusi.
Senat, któremu Państwo Polskie powierzyło opiekę nad Polonią i
Polakami za granicą stara się w miarę możliwości jak najlepiej
wywiązywać z tego zadania. Wspieramy proces odradzania się
polskości na terenie byłego Związku Sowieckiego. Pracujemy na
rzecz integracji polskich środowisk na Zachodzie. Teraz
zastanawiamy się, jak pomóc tym młodym ludziom, którzy decydują
się wyjechać? Jak integrować ich ze starą Polonią i macierzą? Co
robić by stali się ambasadorami sprawy polskiej w świecie?
Chciałbym, aby w tym zadaniu pomogli Senatowi rodacy z bogatym
doświadczeniem emigracyjnym.
Szanowni Państwo, mam nadzieję, że nadal będziemy wspólnie
pracować dla Macierzy, że coraz łatwiej będzie ją kochać i
szanować. Raz jeszcze, z okazji Waszego święta, a także z okazji
rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja - w imieniu Senatu i
własnym życzę wszystkim rodakom na całym świecie wiele
pomyślności, zdrowia i sukcesów.
3) Dania - w hołdzie Wielkim Polskim Emigrantom
Dla uczczenia Dnia Polonii i Polaków za granicą, 30 kwietnia, po
Mszy św. w intencji ojczyzny w kościele Św. Anny w Kopenhadze
odbył się występ polonijnego Teatru Trzech Pokoleń poświęcony
poezji Cypriana K. Norwida, muzyce Fryderyka Chopina oraz innych
polskich kompozytorów. Występ pod patronatem Polskiej Misji
Katolickiej i Ambasady RP w Danii, był dedykowany wielkim
polskim emigrantom z okazji 2 Maja, Dnia Polonii i Polaków za
granicą.
Współorganizatorem występu była Federacja Organizacji Polskich i
Polsko-Duńskich "Polonia" oraz Towarzystwo Krzewienia Oświaty
Polskiej w Danii.
4) Dzień Polski w Tuzli
W dniu 4 maja br. wspólnota obywateli polskiego pochodzenia
Tuzla zorganizowała uroczystość z okazji uchwalenia Konstytucji
3 Maja, oraz święta Polonii i Polaków z zagranicy. Duże
zainteresowanie wzbudziła wystawa fotografii polskich strojów
ludowych z różnych regionów.
Uroczystość rozpoczęła się recytacją wiersza w języku polskim
pod tytułem “Konstytucja” w wykonaniu Andrei Andrić. W
inscenizacji “Konstytucja trzeciego maja”, była pokazana Polska
sprzed dwustu lat w wykonaniu dzieci ze szkoły “Sveti Sava”w
miejscowości Zvornik. Przedstawienie przygotowała Lidia Szewczyk
– Dragičević a dzieci wykonały w języku polskim. Nokturn,
etiudę, preludia i scherza Fryderyka Chopina, wykonały uczennice
z Muzyczkiey szkoły w Tuzli. Uroczystość swoją obecnością
zaszczycili Ambasador RP w BiH, Andrzej Tyszkiewicz, Konsul
Krzystof Wojtyniak, przedstawiciele władzy lokalnej z Tuzli,
członkowie Polskiego Kontyngentu Wojskowego EUFOR, oraz polscy
żołnierze grupy LOT-1. Sponsorem uroczystości
była polska firma Organika BH z Sarajewa.
5) Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą
10 maja 2006 r. Na swym posiedzeniu zebrała się Komisja Spraw
Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą. W pierwszym punkcie
porządku dziennego posiedzenia senatorowie zapoznali się z
informacją Fundacji "Semper Polonia" na temat głównych kierunków
działalności tej organizacji. Informacje przedstawili prezes
fundacji Marek Hauszyld, koordynator spraw programowych Maciej
Obcowski oraz koordynator programów oświatowych Norbert
Szczepański.
Następnie wysłuchano informacji senatorów Bronisława Korfantego
i Ryszarda Ciecierskiego na temat przeprowadzonej przez nich
wizytacji zadań inwestycyjnych w Republice Czeskiej.
Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z
Polakami za Granicą senatorowie spotkali się z przedstawicielami
Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie na czele z prezes
Emilią Chmielową. Przedstawiciele federacji przedstawili
najważniejsze problemy i potrzeby Polaków zamieszkałych na
Ukrainie.
6) Posiedzenie Senackiej Komisji
Senacka Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za
Granicą rozpatrywała 22 maja wnioski o zlecenie zadań
państwowych w zakresie opieki nad Polakami i Polonią za granicą.
Jak zwykle, gdy chodzi o pieniądze, było gorąco. Odnosiło się
wrażenie, że polska polityka w zakresie podtrzymywania polskości
wśród Polaków i Polonii sprowadza się wyłącznie do płaszczyzny
finansowej.
W wyniku zgody ministra finansów na przesunięcie 3 mln zł ze
środków inwestycyjnych na środki programowe Zespół Finansów
Polonijnych (ZFP) miał do dyspozycji 3 mln 427 tys. zł na
działalność programową i 2 mln 229 tys. zł na wnioski
inwestycyjne. Oczekiwania wnioskodawców były jednak znacznie
większe: 11,5 mln zł na działalność programową i 2 mln zł na
zadania inwestycyjne. - Rozdzieliliśmy, praktycznie rzecz
biorąc, wszystkie pieniądze, jakie mamy - zapewnił
przewodniczący Zespołu Piotr Miszczuk. Jak mówił, ZFP
koncentrował się głównie na działaniach organizacji
charakteryzujących się ciągłością zadań oraz na działaniach
Caritas dotyczących wypoczynku dzieci i młodzieży. - Nasze
decyzje podyktowane były brakiem środków finansowych -
tłumaczył.
W czasie spotkania senatorów z przedstawicielami części polskich
stowarzyszeń i fundacji działających na rzecz Polaków
pozostających poza granicami kraju temperatura dyskusji rosła z
minuty na minutę. Nie zabrakło pytań o kryteria przyznawania
dotacji. Momentami miało się wrażenie, że nasi rodacy
mieszkający za granicą liczą jedynie na pomoc finansową. Na
szczęście ostateczna konkluzja była nieco bardziej
optymistyczna. Otóż priorytetem winna być młodzież, gdyż nie ma
lepszej metody propagowania polskości niż wizyty młodych ludzi w
Polsce. - Chodzi o to, by młodzież przybywała do Polski i
poznawała kraj swoich ojców i dziadów - powiedział Ryszard
Janusz Bender, przewodniczący Komisji Spraw Emigracji i
Łączności z Polakami za Granicą.
7) Opinia EUWP w sprawie „Karty Polaka”
Cytujemy poniżej wstęp do dokumentu zbiorczego opracowanego prze
Prezydent Helenę Miziniak na podstawie nadesłanych opinii od
organizacji członkowskich EUWP. Cały dokument przesłany został
do Międzyresortowego Zespołu ds. Polonii i Polaków za Granicą
oraz jest umieszczony na stronach internetowych
www.euwp.org
Stworzenie Ustawy o Karcie Polaka jest sprawą podstawową dla
Polonii i Polaków całego Świata. Jest fizycznym, duchowym oraz
prawnym potwierdzeniem łączności Macierzy i żyjącej poza Krajem
polskiej diaspory. Karta Polaka jest również bardzo potrzebna
Polakom mieszkającym w krajach członkowskich Unii Europejskiej.
Dokument osobisty pod nazwą Karta Polaka powinny otrzymywać
osoby pochodzenia lub narodowości polskiej, ich dzieci do lat 18
oraz współmałżonkowie którzy mieszkają poza granicami
Rzeczpospolitej Polskiej. Karta Polaka powinna być urzędowym
dokumentem osobistym różniącym się od paszportu lub dowodu
osobistego, którym władze Rzeczpospolitej Polskiej w sposób
formalny potwierdzają polskie pochodzenie i narodowość
posiadacza dokumentu. Karta powinna być wydana z ważnością na
czas nieokreślony. Powinna być dokumentem wydawanym przez
placówki dyplomatyczne zagranicą (konsulaty) na prośbę osoby
zainteresowanej, po poparciu wniosku z uzasadnieniem przez ową
placówkę dyplomatyczną, bądź przez uznane za reprezentatywną
organizację polonijną lub parafię kraju zamieszkania osoby
składającej wniosek. Postępowanie przed konsulem powinno być
wolne od opłat.
8) XI Zjazd Związku Polaków na Litwie
20 maja 2006 w Centrum Konferencyjnym hotelu "Karolina" odbył
się XI Zjazd Związku Polaków na Litwie. Obradom zjazdu
przysłuchiwali się liczni goście: Marszałek Senatu RP Bogdan
Borusewicz wraz z polskimi parlamentarzystami towarzyszącymi mu
podczas oficjalnej wizyty na Litwie, wicemarszałek Sejmu RL
Česlovas Juršenas, Ambasador RP na Litwie Janusz Skolimowski,
Prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych Helena
Miziniak, Konsul Generalny RP w Wilnie Stanisław Cygnarowski,
prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" prof. Andrzej
Stelmachowski, prezes Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie
Wiesław Turzański, doradca premiera RP ds. Polonii i Polaków
Michał Dworczak, przedstawiciel, Prezes Związku Polaków na
Łotwie Wanda Krukowska, a także prezesi polskich organizacji
społecznych i partii politycznej na Litwie, dyrektorzy szkół,
księża oraz inni zaproszeni goście.
Podczas obrad wysłuchano i zatwierdzono sprawozdania z
działalności Związku, dyskutowano o zagrożeniach i problemach
polskiej mniejszości na Litwie, a także wybrano nowe władze
organizacji. Prezesem Związku Polaków na Litwie został ponownie
Michał Mackiewicz.
Wśród dokumentów, przyjętych przez Zjazd, znalazły się między
innymi:
- Oświadczenie w sprawie projektu nowej ustawy o ochronie praw
i swobód mniejszości narodowych;
- Rezolucja o najważniejszych problemach polskiej mniejszości
narodowej na Litwie;
- Oświadczenie w sprawie powołania w Wilnie filii Uniwersytetu
w Białymstoku.
9) Oświadczenie EUWP w sprawie lustracji środowisk polonijnych
25 maja Sekretariat EUWP wydał oświadczenie w tej sprawie,
którego tekst zamieszczamy.
Oświadczenie
Polonii, tak jak i Polsce, potrzebna jest lustracja, która nie
będzie wykorzystywana do celów politycznych. Należy
sprawiedliwie osądzić tych, którzy zasługują na karę za to, że
działali przeciwko naszej wspólnej ojczyźnie!
Taka lustracja przydałaby się bardzo wielu politykom, wojskowym,
najwyższym urzędnikom, prezesom organizacji społecznych,
przywódcom polonijnym - wszystkim, którzy pełnią funkcję
wymagającą zaufania publicznego.
Jednocześnie stanowczo przeciwstawiamy się tzw. „dzikiej
lustracji", która zapomina o podstawowej dla kultury
europejskiej zasadzie domniemania niewinności.
Podczas procesu lustracji powinniśmy pamiętać słowa papieża
Benedykta XVI, wygłoszone 25 maja 2006 r. w archikatedrze
warszawskiej:
„Nie negować grzechów przeszłości, ale też nie rzucać
lekkomyślnych oskarżeń.” oraz „Trzeba unikać aroganckiej pozy
sędziów minionych pokoleń”.
Zwracamy się do polskich parlamentarzystów, aby podczas
nowelizacji ustawy lustracyjnej uwzględnili wnioski środowisk
polonijnych i stworzyli warunki ku temu, aby prawda została
wreszcie ujawniona.
Londyn, 25 maja 2006 r.
W imieniu EUWP
Helena Miziniak
Roman
Śmigielski Tadeusz Pilat
Prezydent
Sekretarz
generalny Wiceprezydent
10) Polonia i Polacy w krajach Unii Europejskiej
W murach Wyższej Szkoły Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora
w Pułtusku, 29 maja 2006 r. odbyła się konferencja naukowa pt.
"Polonia i Polacy w krajach Unii Europejskiej".
Po uroczystym powitaniu przez rektora uczelni prof. dr hab.
Adama Koseskiego, obrady poprowadził dziekan Wydziału Nauk
Politycznych, prof. dr hab. Marek Jabłonowski.
Jako pierwsza głos zabrała Helena Miziniak z Londynu, Prezydent
Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, która w obszernym
wystąpieniu poruszyła najistotniejsze problemy współczesnej
europejskiej Polonii. Ze szczególną siłą podkreśliła za słabe
zainteresowanie mediów polskich ich problemami i zbyt słabe
nagłośnienie w kraju zgłaszanych przez nich postulatów.
Z kolei Prezes Stowarzyszenia Wspólnota Polska zwrócił uwagę na
wyraźnie zmieniającą się rolę i funkcje tradycyjnych organizacji
polonijnych zwłaszcza teraz, kiedy otworzyły się granice i
potężna fala rodaków ruszyła do Anglii, Irlandii, Szwecji etc.
Trzeba by zrewidować pojęcie "Polonusa" czy "emigranta" wobec
tego exodusu. Nie bardzo bowiem one pasują do ludzi, którzy
czasowo tylko przemieszczają się do pracy poza granicami ale
często przyjeżdżają do rodziny i tu lokują zarobione pieniądze.
Profesora zapytał kiedyś zagraniczny gość, co to za duże miasto
Siemiatycze? Jakie duże - odpowiedział profesor - toż to dziura
na wschodzie Polski. No popatrz pan - zareplikował gość - dziura
a ma stałą linię autobusową do Antwerpii. Nawiasem mówiąc -
ponieważ mam chatę na skraju Puszczy Białowieskiej, więc często
przez Siemiatycze przejeżdżam - na moich oczach w ciągu
ostatnich piętnastu lat powstała tam dzielnica domkowo-willowa.
A za jakie pieniądze? A no tych, co tymi autobusami do pracy w
Antwerpii dojeżdżają. Bo przecież bezrobocie w Siemiatyczach
jest straszne. Po wystąpieniach ważnych oficjeli z MSZ i
Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pałeczkę przejęli
naukowcy. Wielce interesujące ale i zatrważające informacje
podały dr Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek i dr Katarzyna
Spiechlanin z UJ. Przeanalizowały one skalę wyjazdów z Polski do
pracy na Zachodzie tzw. białego personelu (lekarze,
pielęgniarki). Wynika z tego, że chyba już najwyższy czas aby
rząd zechciał zauważyć problem, bo jeszcze trochę a nie będzie
miał nas kto leczyć.
Z kolei panie z uniwersytetu w Opolu (prof. dr hab. Wiesława
Piątkowska-Stepaniak i mgr Barbara Curyło) zarysowały obrazy
wielce interesującej ewolucji, którą dostrzegły w formach życia
polonijnego w Nowym Jorku i Sztokholmie. Otóż okazuje się, że w
tych skupiskach Polaków z przewagą ludzi dobrze sytuowanych i
wykształconych coraz mniejszą rolę odgrywają tradycyjne, niejako
obrzędowe formy manifestacji polskiego patriotyzmu, słabnie
funkcja Kościoła natomiast rośnie znaczenie manifestacji
polskości poprzez tworzenie kultury wysokiej, sztuki nawet
elitarnej. Powstają kluby, galerie, tworzą się nowe środowiska
twórcze, muzyczne, plastyczne etc.
Było jeszcze wiele innych referatów ale szczególnie
zainteresowała mnie odważna teza prof. dr hab. Władysława T.
Miodunka, językoznawcy z UJ, który w bardzo ciekawy sposób
udowadniał, iż rośnie siła języka polskiego w Unii Europejskiej.
Zupełnie niespodziewanie przyczyniła się do tego wizyta u nas
papieża Benedykta XVI, który spore fragmenty swoich homilii
mówił po polsku.
11) Młodzieżowe Dni Polonii Szwedzkiej
W dniach 3 – 5 czerwca br. odbyły się w Sztokholmie Młodzieżowe
Dni Polonii Szwedzkiej. Zrzeszenie Organizacji Polonijnych w
Szwecji było organizatorem imprezy, na którą przybyło ponad 200
uczestników z całej Szwecji, dzieci i młodzież z klubów
sportowych, zespołów folklorystycznych oraz zuchowie, harcerze i
harcerki.
W stanicach harcerskich Hufca „Kaszuby” czekała na wszystkich
grochówka i polskie kiełbaski. Wieczór zakończył pokaz
ratownictwa wodnego i wspólny śpiew przy ognisku. W niedzielę
dzieci uczestniczyły w „Dniu Dziecka” a młodzież dyskutowała nad
formami młodzieżowej działalności.
W słoneczny poniedziałek, 5 czerwca odbył się koncert w
Skansenie, w wykonaniu zespołów folklorystycznych ze Sztokholmu,
Malmö i Norrköpingu. Młodzi tancerze z ,,Kwiatów Polskich,,
,Malwy,, oraz ,,Piastów,, a także Małych Piastów, przedstawili
bogaty program artystyczny, na który złożyły się tańce ludowe z
rożnych regionów Polski a także popularne utwory z innych krajów
Europy. Znane melodie harcerskie i zuchowe śpiewali harcerze z
Hufca ,,Kaszuby,, Wysoki poziom artystyczny, który
zaprezentowali młodzi tancerze , przepiękne , kolorowe stroje,
przyśpiewki , a przede wszystkim entuzjazm z jakim wykonywano
poszczególne tańce zasłużyły na najwyższe uznanie zgromadzonej w
Skansenie publiczności.
12) Konferencja szkoleniowa w Budapeszcie
Komisja ds Oświaty Polonijnej przy EUWP zaplanowała na rok
bieżący konferencję szkoleniową dla nauczycieli polonijnych z
Bośni – Hercegowiny, Bułgarii, Chorwacji, Macedonii, Słowenii,
Rumunii, Serbii i Czarnogóry oraz Węgier. Konferencja odbędzie
się w Budapeszcie w dniach od 5 do 9 lipca 2006 i prowadzona
będzie przez wykładowców z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Ta forma dokształcania przewidziana jest głównie dla nauczycieli
z ośrodków nauczania polonijnego, którzy nie mogli uczestniczyć,
w Forum Oświaty Polonijnej w Krakowie.
Uczestnicy opłacają koszta podróży z własnych środków w
wysokości 50% .
Więcej informacji i program u organizatorów: Ewy Ronay (Członek
Komisji, organizator)
ewa.slaba@freemail.hu
i Krystyny Sadowskiej (Przewodnicząca Komisji)
krysiapol@yahoo.fr
13) V Międzynarodowa Konferencja Polonijna w Szczecinie
Przypominamy uprzejmie, że Uniwersytet Szczeciński wraz z
Europejską Unią Wspólnot Polonijnych organizuje V Międzynarodową
Konferencję Polonijną w Szczecinie:
Polska-Polonia. Wzajemne oczekiwania: „Polska tożsamość na
emigracji”, która odbędzie się w dniach 19-21 października
2006 r.
14) VI Zjazd EUWP
Raz jeszcze podajemy schemat czasowy VI Zjazdu Europejskiej Unii
Wspólnot Polonijnych, który odbędzie się w „DOMU POLSKIM” w
Wilnie w dniach 27-29 października 2006 r.
Przypominamy, że każda organizacja członkowska ma prawo
wydelegować dwie osoby.
Zgłoszenia i zapytania w sprawie zjazdu proszę kierować na jeden
z trzech maili:
helena@miziniak.fsnet.co.uk
t.a.pilat@bredband.net
smigielski@euwp.org
Piątek 27 października
Do godziny 15.00 - przyloty delegatów i
zakwaterowanie
15.00 – 16.00 - obiad
17.00 – 21.00 - otwarcie Zjazdu i obrady
21.00 – 22.00 - kolacja
Sobota 28 października
8.00 – 9.00 - śniadanie
9.00 – 14.00 - obrady
14.00 – 15.00 - obiad
15.00 – 19.00 - obrady
21.00 – 22.00 - kolacja, zamknięcie
Zjazdu
Niedziela 29 października
8.00 – 9.00 - śniadanie
9.00 – 10.30 - posiedzenia komisji
stałych
11.00 – 12.00 - msza św.
od 12.00 - wyjazd delegatów
15) Młodzieżowe Warsztaty Dyskusyjne
Europejska Unia Wspólnot Polonijnych planuje zorganizowanie w
dniach 29-30 września Młodzieżowych Warsztatów Dyskusyjnych,
mających na celu kontynuację pracy REMP-u i poprzednich spotkań.
Organizatorzy pokrywają koszty zakwaterowania i wyżywienia oraz
częściowo koszty podróży. W zależności od ilości zgłoszeń
przewidujemy 1-2 uczestników na organizację. Wstępne zgłoszenia
do dnia 4 sierpnia należy kierować na adresy mailowe:
helena@miziniak.fsnet.co.uk
t.a.pilat@bredband.net
smigielski@euwp.org
i powinny zawierać: imię i nazwisko, pełnioną funkcję, adres
korespondencyjny, adres mailowy, numery telefonu stacjonarnego i
komórkowego.
