Pod takim hasłem obradowała w Szczecinie, w końcu października
2006 r., V Międzynarodowa Konferencja Polonijna zorganizowana
tradycyjnie przez Ośrodek Studiów i Badań Polonijnych Uniwersytetu
Szczecińskiego oraz Europejską Unię Wspólnot Polonijnych.
Jej celem
było
ukazanie polskiej tożsamości, lub - co jest bardziej adekwatne,
polskich tożsamości funkcjonujących na obczyźnie; prezentacja
obrazu (obrazów) tożsamości, ich treści, mechanizmów kształtowania
i zmiany; osób, instytucji i wspólnot kształtujących tę tożsamość
- w perspektywie socjologicznej, antropologicznej, historycznej,
psychologicznej, pedagogicznej, politologicznej, ekonomicznej i
prawnej.
Uczestnicy konferencji zastanawiali się nad polską tożsamością,
poczuciem naszej odrębności wobec innych narodów, kształtowaną
przez czynniki narodowotwórcze – takie jak: symbole narodowe,
język, świadomość narodową, więzy krwi, stosunek do dziedzictwa
kulturowego czy do terytorium , które zamieszkujemy.
Problematyka tożsamości narodowej jest od lat jedna z ważniejszych
kwestii podejmowanych w badaniach i studiach socjologicznych.
Podejścia badaczy i działaczy polonijnych na całym świecie różnią
się głównie akcentem na pierwszy i drugi człon tego pojęcia, a
mianowicie „tożsamość” i „narodowa”.
Badaniem polskiej tożsamości interesują się dziś specjaliści wielu
dyscyplin naukowych, zarówno z zakresu psychologii społecznej i
socjologii kultury, badający samoidentyfikacje etniczną jednostek
oraz ich uczestnictwo w różnych kulturowych grupach. Tożsamością
narodową zajmują się też politolodzy i historycy analizujący
tożsamość w aspekcie np. wspólnot politycznych.
Tegoroczna konferencja prezentowała wiele opinii nt. tożsamości
polskiej na emigracji. Mówili o tym m.in.:
prof. dr hab. G. Kaczyński, wiceprezes Związku Polaków we Włoszech w
swoim wystąpieniu Tożsamość w procesie migracyjnym;
prof. dr Alicja Lewanderska
z Monachium: Tożsamość, identyfikacja, patriotyzm i
dr Roland Łukaszewicz
ze Szczecina: Czynniki ekonomiczne w kształtowaniu najnowszej
emigracji polskiej.
Zdecydowanie więcej uwagi i czasu poświęcili uczestnicy
konferencji problemom tożsamości polskiej w poszczególnych krajach
europejskich:
Edmund Oszczak
z Henin-Beaumont w północnej Francji mówił o: Tożsamości
Polaków we Francji;
dr Krystyna
Balawejder
i
dr Aleksandra Czacka
z Belgii o: Tożsamości Polonii belgijskiej i jej problemach /na
podstawie badań pilotażowych/;
mgr Agnieszka Szajner – wiceprezes Związku Kobiet Polskich na
Emigracji w Atenach w Grecji o: Instytucjach i czynnikach
kształtujących tożsamość narodową Polaków mieszkających w Atenach;
mgr Joanna Maciejewska-Pavković
z Belgradu w Serbii o: Polakach w Serbii i Czarnogórze oraz
formach pielęgnowania ich tożsamości narodowej;
red. Aleksandra Proscewicz
z Berlina o: Domu Polskim i Kurierze „Polonica” w Berlinie;
Tadeusz Załudzki,
prezes Towarzystwa Kultury Polskiej w Odesie na Ukrainie o:
Tożsamości tamtejszych Polaków;
Eleonora
Klimkowska, prezes Stowarzyszenia „Dom Polski” w Bielcach w
Mołdawii o: Tożsamości polonii mołdawskiej;
dr Michał Lubicz Miszewski
o: Tożsamości narodowej dwóch pokoleń słowackiej Polonii w
świetle badań socjologicznych i
mgr Mikołaj Radomski
o: Parafii polonijnej i polskiej tożsamości na emigracji /na
przykładzie Brazylii/.
V Międzynarodowa Konferencja Polonijna poświęciła też wiele uwagi
szkolnictwu polonijnemu na emigracji. Mówili o tym:
Aleksandra Podhorodecka
– prezes Polskiej macierzy Szkolnej w Anglii: Polska oświata i
PMS w Anglii: wczoraj i dziś;
dr Józef Kusz
ze Szwecji: Język polski a tożsamość narodowa Polaków w Szwecji
oraz
mgr Anna Botstrom,
pedagog szkół podstawowych w Sztokholmie;
mgr Sylwia Wieczorek,
dyrektor polskiej szkoły sobotniej w Goeteborgu i
Ewa Rybacka z Solvesborgu.
O języku i szkolnictwie polskim poza granicami kraju mówili też:
mgr Beata Kochan:
Tożsamość i duch języka w narodzie i Katarzyna Duda:
Grecja i Polska w świadomości przedszkolaków w Atenach.
Na ręce uczestników obrad konferencji wpłynął również apel
podpisany przez Radę Koordynacyjną oraz prezesa Związku Polaków w
Kazachstanie prof. Jana Zinkiewicza. Apel skierowany jest do
społeczeństwa polskiego, Polonii zagranicznej, przewodniczących
władz centralnych i ruchów politycznych oraz opozycji, posłów i
senatorów RP i sejmików wojewódzkich a dotyczy: losów Polaków w
Kazachstanie oraz prośby o pomoc w odzyskaniu ich Ojczyzny –
Polski.
Autorzy listu oczekują, iż
problemy Polaków w Kazachstanie będą wreszcie zauważone, nie tylko
przez społeczeństwo polskie, ale również przez Polonię
zagraniczną. Prosimy…zwracają się do nas Rodacy z Kazachstanu…o
zrozumienie faktu, że praktyczną realizacją narodowej polityki
rządu Kazachstanu o przechodzeniu na język kazachski w
administracji, szkolnictwie i na wyższych uczelniach oraz innych
dziedzinach życia społecznego, prowadzi do zmiany naszej
słowiańskiej kulturowo-cywilizacyjnej tożsamości na azjatycką
turecko-muzułmańska i pozbawienia nas i naszych następnych
pokoleń Polskości. To nie daje nam żadnych perspektyw życiowych i
zmusza nas ponownie zwrócić się do swej Ojczyzny Polski z prośbą o
aktywizacje polityki repatriacyjnej chociażby do liczby 450-500
rodzin na rok. Bo tylko w powrocie do polski widzimy wyjście od
perspektywy wynarodowienia i wyginięcia jako organicznej części
Narodu Polskiego.
W czasie konferencji wysłuchano ponad 30 referatów naukowców i
działaczy polonijnych, które zamieszczone zostaną w drugim tomie
DIASPORY, wydawanej przez Ośrodek Studiów i Badań Polonijnych
Uniwersytetu Szczecińskiego. Nowością jubileuszowej konferencji,
organizowanej w stałym cyklu:
Polska – Polonia – wzajemne oczekiwania,
był liczny w niej udział studentów szczecińskiej politologii i
socjologii.
Leszek Wątróbski
Do góry 5
