Zjazd przyjął nowy statut z nową nazwą organizacji - Europejska
Unia Wspólnot Polonijnych. Celem organizacji jest integracja i
wzmocnienie europejskiego ruchu polonijnego, uzyskanie przez
Polskę należnego miejsca w zjednoczonej Europie, zachowanie przez
Polonię europejską polskiego dziedzictwa kulturowego,
reprezentowanie Polonii europejskiej wobec Unii Europejskiej,
Parlamentu Europejskiego, innych struktur europejskich i
międzynarodowych oraz wobec władz i organizacji polskich.
Zjazd wybrał nowe władze Unii, dziękując równocześnie ustępującemu
prezesowi dr Zygmuntowi Szkopiakowi, któremu nadano tytuł
Honorowego Prezydenta EUWP. Prezes Szkopiak ustąpił z przyczyn
zdrowotnych, mimo namów ze strony prezesów Stelmachowskiego i
Pilata. Prezydentem Unii została Helena Miziniak z Wielkiej
Brytanii, wiceprezydentem Tadeusz Adam Pilat ze Szwecji,
sekretarzem generalnym Jan Mokrzycki z Wielkiej Brytanii,
sekretarzami regionalnymi Roman Śmigielski z Danii oraz Urszula
Milczewska z Bułgarii. Zjazd mianował też Jana Mokrzyckiego
pełnomocnikiem EUWP do spraw odszkodowań dla byłych przymusowych
pracowników III Rzeszy.
Unia zamierza realizować swoje cele statutowe poprzez promowanie
spraw polskich w krajach Europy oraz w zintegrowanych strukturach
europejskiej i międzynarodowych, wspieranie i popularyzowanie idei
jedności europejskiej opartej na zasadach wzajemnych korzyści oraz
równości wobec narodów, wspieranie inicjatyw promujących polską
kulturę, język i tradycję, motywowanie polskiej racji stanu w
jednoczeniu się z demokratycznym Zachodem, współpracę z
kontynentalnymi i światowymi organizacjami polonijnymi, współpracę
z władzami, instytucjami i organizacjami polskimi, z którymi łączą
Unię wspólne cele statutowe, reprezentację i wspieranie interesów
Polonii i ich centralnych organizacji wobec władz: europejskich,
polskich i krajów zamieszkania, motywowanie wszelkich struktur w
Polsce dla szerszego popierania wspólnot polonijnych, dbanie o
dobre imię Polski i Polaków, rozwijanie poczucia więzi narodowej
Polaków i ich mobilizacją do działalności na rzecz wspólnego dobra.
Organizacja będzie zarejestrowana prawdopodobnie w Wielkiej
Brytanii. Sekretariat ma polecenie zbadania różnych możliwości
najkorzystniejszej rejestracji. Siedzibą Unii będzie Londyn.
Rozważano, co prawda, możliwość usytuowania siedziby albo
przedstawicielstwa Unii w Brukseli, ale, z powodu braku środków,
na obecnym etapie pozostaje to jednym z celów Unii. Idea
usytuowania siedziby Unii w Brukseli pochodzi od Wiktora
Moszczyńskiego, redaktora "Orła Białego". - Liczymy się z tym, że
w końcu uda się nam przekonać władze polskie, czy kogoś innego,
aby zainwestować pewną sumę w placówkę o charakterze zawodowym, bo
biuro, które będzie reprezentować nasze interesy wobec organów i
organizacji Unii Europejskiej nie może być prowadzone społecznie -
mówił Tadeusz Adam Pilat. Ważnym elementem Zjazdu był udział w nim
przedstawicieli młodej Polonii z 12 krajów członkowskich i
utworzenie przy EUWP Rady Europejskiej Młodzieży Polonijnej, co
powinno zagwarantować ciągłość istnienia organizacji na przyszłość.
Geneza organizacji
Pierwszy Zjazd odbył się w grudniu 1993 roku w Londynie. Tam
została założona Europejska Rada Wspólnot Polonijnych. Na początku
byli to reprezentanci Polonii tylko z kilku krajów europejskich (Austria,
Belgia, Dania, Francja, Niemcy, Holandia, Szwajcaria, Szwecja,
Wielka Brytania), a osoby obradujące mogły się zmieścić przy
jednym, co prawda, bardzo dużym stole. Europejska Rada była
swojego rodzaju porozumieniem, forum regularnych spotkań, gdzie
można było wymienić doświadczenia, poruszyć pewne kwestie, może
nawet zaprotestować w jakiś sprawach. Tym wszystkim kierował,
mieszczący się na jednej stronie, regulamin postępowania w
przypadku tych zebrań... i nic więcej. Nie było też w zasadzie
obieralnego prezesa, żadnych władz.
Sekretariat od początku mieścił się de facto w Londynie, a jego
pracami kierował dr Szkopiak, który był pierwszym szefem Rady
Wspólnot. Stopniowo coraz więcej organizacji zaczęło jednak
przystępować do Rady, ale był to proces bardzo powolny, bo dopiero
po siedmiu latach wykrystalizowała się obecna struktura. II Zjazd
odbył się w Pułtusku 26-28 kwietnia 1996 roku i wtedy stało się
bardzo widoczne, że dotychczasowe reguły są już niewystarczające.
Na III Zjeździe, który odbył się 25-28 września 1998 roku,
postanowiono zmienić regulamin i uczyniono pierwsze kroki w
kierunku utworzenia struktury organizacji. Pierwszym takim krokiem
był wybór prezesa Europejskiej Rady Wspólnot Polonijnych, jeszcze
na bazie dotychczasowego regulaminu, i uchwalenie składki
członkowskiej. Wtedy także powstała komisja statutowa pod
przewodnictwem T.A. Pilata, której zadaniem było opracowanie
statutu organizacji. Do opracowania statutu doszło w roku 1999,
kiedy to jego projekt zaprezentowano we Lwowie na zebraniu
prezesów organizacji członkowskich. Statut został przyjęty na
kolejnym zjeździe. - Zmieniona została nazwa organizacji na
Europejską Unię Wspólnot Polonijnych, z tym, że nie jest to tylko
zmiana nazwy, ale i wielka zmiana jakościowa - przekształcenie
luźnego forum w organizację w całym tego słowa znaczeniu, w nową
strukturę organizacyjną. Jest to niewątpliwe osiągnięcie 53
delegatów 29 organizacji europejskich z 22 krajów. Drugim sukcesem
Zjazdu było to, że wzięło w nim udział 14 reprezentantów młodzieży
z 12 różnych krajów i że przy EUWP utworzono Radę Europejskiej
Młodzieży Polonijnej. Te organizacje polonijne, które nie stawiają
na młodzież, skazane są na nieuchronną śmierć - podkreśla Tadeusz
Adam Pilat.
- Kolejnym zagadnieniem była współpraca ze Stowarzyszeniem "Wspólnota
Polska". W Zjeździe uczestniczyła bowiem, podobnie jak zawsze,
duża delegacja ze "Wspólnoty Polskiej", co niewątpliwie pomoże w
zacieśnieniu więzów z organizacją, której wiele zawdzięczamy, a z
którą chcieliśmy współpracować na jeszcze lepszych zasadach,
zasadach pełnego partnerstwa. Natomiast trzeba podkreślić, że
nigdy nie zdarzyło się, abyśmy mogli uczestniczyć w zjazdach i
zebraniach Stowarzyszenia "Wspólnota Polska", nad czym mocno
ubolewała pani prezydent Helena Miziniak, mówiąc, że brak jest tu
partnerstwa... My natomiast niejako na przekór sytuacji
zaprosiliśmy przedstawicieli pięciu oddziałów regionalnych
Stowarzyszenia, którzy wzięli udział w naszych obradach,
przedstawili formy współpracy z organizacjami, dokonali pewnego
podsumowania i inwentaryzacji, z kim współpracują. Zaprosiliśmy po
prostu wiele ważnych osób ze "Wspólnoty Polskiej", co na pewno
jest szansą na zacieśnienie współpracy - mówił T.A. Pilat.
Kto jest kim w organizacji
Prezydent Helena Miziniak jest wieloletnim zasłużonym
działaczem Zjednoczenia Polskiego w Wielkiej Brytanii, przez wiele
lat była najbliższym współpracownikiem prezesa Zygmunta Szkopiaka
jako Sekretarz Generalny Zjednoczenia. I funkcję tę pełni do
dzisiaj. Przez ostatnie dwa lata pełniła też funkcję Sekretarza
Europejskiej Rady Wspólnot Polonijnych. Sukces dzisiejszej
organizacji jest w dużej mierze jej zasługą.
Wiceprezydent Tadeusz Adam Pilat, prezes Zrzeszenia
Organizacji Polonijnych w Szwecji od 1993 roku, przez ostatnie dwa
lata Sekretarz Europejskiej Rady Wspólnot Polonijnych, jeden z
głównych animatorów ruchu na rzecz integracji wspólnot polonijnych,
obok Heleny Miziniak i Zygmunta Szkopiaka.
Sekretarz generalny Jan Mokrzycki za parę miesięcy kończy
swoją kadencję na stanowisku prezesa Zjednoczenia Polskiego w
Wielkiej Brytanii (jest na tym stanowisku następcą Zygmunta
Szkopiaka) i będzie mógł poświęcić więcej czasu na pracę w Unii.
Sekretarz regionalny Roman Śmigielski jest przewodniczącym
powstałej w zeszłym roku Federacji Organizacji Polskich i
Polsko-Duńskich w Danii, wieloletnim rzecznikem
Rady Polonii Duńskiej, pracownikiem duńskiego odpowiednika
Najwyższej Izby Kontroli. Nowa osoba w Unii.
Sekretarz regionalny Urszula Milczewska - prezes Polskiego
Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego im. Władysława Warneńczyka w
Bułgarii. Jest emerytowaną pracownicą Telewizji Bułgarskiej. Nowa
osoba w Unii. Na Zjazd przygotowała jeden z referatów pt.: "Sytuacja
Polaków w post-komunistycznych krajach Europy
Południowo-Wschodniej".
Pracami Komisji Rewizyjnej kieruje Jan Pyszko ze Szwajcarii,
a pomagają mu Halina Romanow z Rosji i Jacek Ratajczak
z Finlandii.
Zjazd wyraził niepokój z powodu proponowanego zlikwidowania przez
Episkopat Polski funkcji Opiekuna Polonii, obecnie wykonywanej
przez Arcybiskupa Szczepana Wesołego. Po wysłuchaniu prezentacji
dr Zbigniewa Kosteckiego z Niemiec na temat witryny internetowej
www.polonia.org, Zjazd wyraził mu uznanie za wkład pracy w system
mający ambicję prezentacji całokształtu problemów dotyczących
Polonii całego świata. Na Zjeździe stwierdzono, że system
informacji musi jednak na razie iść dwutorowo, gdyż nie wszyscy
jeszcze mają dziś dostęp do Internetu. Warto podkreślić, że Zjazd
odbywał się w znakomitej, bezkonfliktowej atmosferze, było w tym
wszystkim wiele przyjaźni, było sympatycznie, wesoło. Uczestnikami
Zjazdu opiekował się na Zamku w Pułtusku dyrektor Grzegorz Russak,
który zadbał o odpowiednią oprawę. Dopisała też pogoda. Wszystko
się doskonale złożyło!
Krzysztof Mazowski
